DELEN

Als u als, laten we zeggen, ‘rijpe’ vrouw in de spiegel kijkt vallen u waarschijnlijk steeds wat meer rimpels en karakterlijnen in uw gezicht op, en uw kapper zou kunnen opperen de beginnende grijze haren te verven. U vergeet af en toe waar u uw nieuwe leesbril heeft gelaten, en alsof dat allemaal nog niet genoeg is begint u het genot van nachtzweten, hardkloppingen, stemmingswisselingen en opvliegers te ervaren. In Westerse termen ‘bent u nu in de overgang’. De klachten horen bij deze specifieke periode in uw leven. Maar volgens de Chinese Geneeskunde duiden deze symptomen op een verlaging van de reproductie-energie die opgeslagen ligt in de nieren, ook wel ‘Jing’ genoemd. Wanneer het Jing, voornamelijk ‘essentie’ betekenend, vermindert, steken klachten de kop op die in de Westerse Geneeskunde als ‘menopauze’ worden betiteld. Er zijn twee soorten Jing. Het type dat in de nieren wordt opgeslagen en dat wij van onze ouders hebben geërft, en een andere vorm die door de milt wordt geproduceerd uit voeding, lucht, en water. Deze twee soorten zijn sterk afhankelijk van elkaar, en ze bevorderen elkaar. Maar de overgeërfde voorraad Jing is eindig, en neemt gedurende het leven geleidelijk af. Deze vorm van Jing is dan ook voornamelijk verantwoordelijk voor onze veroudering, en geeft symptomen zoals we die in de overgang kennen. Jing wordt beschouwd als een zeer kostbare substantie die wij op waarde moeten schatten en moeten beschermen, door ervoor te zorgen dat we het niet uitputten. We moeten evenwichtig met deze energie omgaan; feestbeesten en workaholics zullen sneller een tekort aan Jing ontwikkelen. Hoewel Jing wordt opgeslagen in de nieren heeft het een grote invloed op andere organen en systemen in het lichaam, vooral op het beendergestel en het zenuwstelsel. Door de natuurlijke vermindering van Jing gedurende ons leven veroorzaakt het veranderingen in de weefsels die normaal gesproken door Jing gevoedt worden. De botten kunnen fragieler worden, en het centraal zenuwstelsel kan klachten geven als duizeligheid en draaierigheid, een vermindere concentratie en een afnemende geheugencapaciteit.

Het Chinese systeem van de vijf elementen kan ons nog meer verklaren over hoe een daling van het nier-Jing kan leiden tot een verhoging van menopauzeklachten. De Chinese Geneeskunde spreekt over de levenskracht als ‘chi’. Deze chi is altijd in beweging en transformeert zich dusdanig zodat ieder van de vijf elementen, vuur, aarde, metaal, water en hout, verandert in het volgende element. Zo verandert aarde in metaal, dat op zijn beurt water wordt; water geeft leven aan hout, dat weer in vuur verandert, om tenslotte weer tot aarde te transformeren. Ieder van deze elementen wordt in het lichaam weerspiegelt in de organen. Zo zien we vuur terug in het hart en de dunne darm, aarde in de maag en de milt, metaal in de longen en de dikke darm, water in de blaas en de nieren, en hout in de lever en de galblaas. Er bestaat een cyclus van de vijf elementen, die controle-cylclus wordt genoemd. Hierbij wordt vuur onder controle gehouden door water, water door aarde, aarde door hout, hout door metaal, en metaal door vuur. Als nu bijvoorbeeld het waterelement uit balans is, en er een verminderde nierenergie is, is er onvoldoende controle op het vuurelement dat vertegenwoordigd wordt door het hart. Hierdoor kunnen menopauzeklachten ontstaan zoals hartkloppingen, nachtzweten en opvliegers. Hoewel het een feit is dat de hoeveelheid overgeërfde Jing gedurende het leven afneemt, waardoor water minder controle heeft over vuur, betekent dit nog niet dat we machteloos moeten toezien. We kunnen de overgeërfde nierenergie sparen en daardoor beter bewaren, en de geproduceerde Jingenergie verder opbouwen door in de Chinese geneeskunde gewortelde technieken. Deze omvatten leefstijlaanpassingen, stimulerende accupunctuurpunten, voeding en kruiden.

Leefstijlveranderingen

Het mag ondertussen duidelijk zijn dat een overmaat aan werk onder stressvolle omstandigheden de zo essentiële nierenergie uitput. Het haastige en drukke leven zoals we dat zien in de eenentwintigste eeuw zit daarom vol factoren die deze vitale energie ondermijnen. De zo belangrijke nierenergie kan alleen gespaard worden door de hoeveelheid stress te verminderen. We moeten er zorg voor dragen dat ons leven zo veel mogelijk vrij is van stress. Vooral het onszelf opjagen en druk maken is funest. Vitale energie kan beter behouden blijven als aktiviteiten beter verdeeld worden, en werk en rust beter afgewisseld. Het vast in de dag in plannen van rustmomenten, zoals door het doen van yoga of de Chinese vorm van beweging Chi Kung, waarbij zachte rekoefeningen en ademhaling gecombineerd worden, kan hierbij helpen. Om minder stress in huis de ervaren is het belangrijk om het zo in te richten dat u niet het gevoel heeft slaaf van het huis te zijn, maar het gevoel dat het huis er voor u is. Een eenvoudig ingericht huis vraagt minder schoonmaakwerk, en bedenk dat een beetje stof minder erg is dan uitgeputte nieren. Maak uw huis kortom tot een stress-vrije zone.

Acupunctuurpunten

In de Chinese geneeskunde kent men het verband tussen organen en andere delen van het lichaam, dat wordt mogelijk gemaakt door een uitgebreid netwerk van kanalen, de meridianen genoemd. De accupunctuurpunten liggen op deze meridianen, waardoor we de chi-stroom in de organen kunnen beïnvloeden. Zo kunnen we nier-Jing beïnvloeden door het masseren van bepaalde punten op de niermeridiaan, zoals net achter het binnenenkelbot. Door gedurende minimaal drie minuten krachtig en met de klok mee dit punt te stimuleren ondersteunen we de nierenergie. Om de nieren, en ook de lever en de milt verder te beïnvloeden kan het punt ‘three yin crossing’ worden gemasseerd, dat tussen de binnenenkel en het scheenbeen ligt. Om de vuurenergie te ondersteunen en de hartenergie tot rust te brengen kan het punt ‘spirit gate’ tegen de klok in gemasseerd worden, dat aan de pinkkant van de pols ligt.

Voeding en kruiden

Traditioneel worden in de Chinese geneeskunde kruidentonicums gebruikt om de nieren te versterken. Een kruidenspecialist kan diverse combinaties voorschrijven. Een veel gebruikt middel is Zuo Gui Yin – ‘aanvullend yin afkooksel’. Bij ernstige opvliegers worden vaak Dong Quai (dagelijks) en Agnus Castus (15 druppels tweemaal daags voor de maaltijd) voorgeschreven, en het ‘s avonds drinken van kamillethee om te ontspannen en de nachtrust te verbeteren.
Op het drinken van voldoende water wordt vaak gewezen. En ook in verband met het ondersteunen van de nierenergie is dit weer erg belangrijk. De nieren worden ondersteund als u overdag veel water drinkt. Kort voor het slapen is het minder gunstig omdat de nieren ’s nachts rust moeten krijgen. Suikerachtige voedingsmiddelen dienen gemeden te worden omdat deze de nierenergie neigen te verzwakken en vochtretentie kunnen veroorzaken. Zout, koffie, en alcohol zijn ook echte boosdoeners als het gaat om waterretentie en calciumverlies. Een overvloed aan proteïnen, in het bijzonder uit vis en kip is gunstig, maar vermijd verder dierlijke vetten, en gebruik koudgeperste oliën zoals olijfolie. Eet verder veel groente: drie porties per dag. Selderie, asperges, appels en bananen zijn aangewezen bij een gevoel van hyperaktiviteit, van hitte en drukte. Gekookt voedsel en bouillon bij een gevoel van koude en vermoeidheid, waarbij rauw voedsel vermeden dient te worden.
Plantaardige oestrogenen (fyto-oestrogenen) dienen rijkelijk in de voeding aanwezig te zijn. Eet daarom sojaproducten, maar ook cashewnoten, pinda’s, havervlokken, maïs, tarwe, appels en amandelen. Supplementen die nuttig zijn gebleken tijdens de menopauze zijn visolie en teunisbloemolie in combinatie met magnesium en boron, om de opname van calcium uit de dagelijkse voeding te verbeteren en osteoporose te helpen voorkomen. Ook andere vitamines, waaronder B-complex, kunnen aangewezen zijn.

Nieuwe kansen

Men dient zich te realiseren dat de menopauze een nieuwe periode inluidt. Vrede daarmee hebben of verzet ertegen voelen kan van invloed zijn op hoe een vrouw zich in de menopauze voelt. Sommige vrouwen krijgen meer rust als de combinatie werk-gezin minder hectisch wordt naarmate de kinderen ouder worden of het huis uit zijn. Andere vrouwen hebben al die tijd gewacht tot ze eindelijk volop carrière zouden kunnen maken, en worden dan geconfronteerd met een lichaam dat zegt dat het tijd is om nu wat rustiger aan te doen. Dat kan erg frustrerend zijn. Depressie komt veel voor tijdens de menopauze, en kan te maken hebben met een veranderende visie op de rol van de vrouw binnen het gezin en de maatschappij. Iedere verandering kan echter als ramp gezien worden, maar ook als de mogelijkheid aanpassingen te maken aan een nieuwe situatie, en de mogelijkheden te onderzoeken die dit met zich meebrengt. Als je rekening wilt houden met het in stand houden van de zo belangrijke nierenergie, bedenk dan dat stress funest is. Ruimte en tijd maken voor jezelf, door dingen te doen die je echt leuk vindt, of dat nou een cursus aquarelleren is, zingen, of wat dan ook dat je altijd al wilde doen maar dat er nooit van kwam.
Helaas neigt de moderne maatschappij ernaar leeftijd niet op waarde te schatten. Vrouwen van middelbare leeftijd zullen daarom hun inspiratie moeten zoeken bij oudere culturen waar de wijsheid van ouderen juist hoog getaxeerd werd. Dan kunnen ook zij genieten van het feit dat ze op een leeftijd zijn beland waar zij een dieper inzicht in het leven hebben ontwikkeld, die zij weer door kunnen geven aan jongere generaties.

Door Vicky McKenna

Bibliografie
Maciocia G. The Foundations of Chinese Medicine. Churchill Livingstone. 1989.
Ody P. Practical Chinese Medicine. Godsfield Press. 2000.

DELEN