Vitamine D bij pijn behandelen

DELEN

Een recente studie toonde aan dat wanneer vrouwen met dysmenorroe (menstruatiepijn) kiezen voor een eenmalige hoge dosis vitamine D, zij veel minder last hebben van menstruatiepijn en geen behoefte hebben aan pijnstillers, gedurende maximaal twee maanden. “Voor zover ons bekend, is dit de eerste studie die het effect van een eenmalige hoge dosis van vitamine D bij primaire dysmenorroe (wanneer de oorzaak van de dysmenorroe niet bekend is spreek men van primaire dysmenorroe) aantoont”, aldus de auteurs, onder leiding van Antonino Lasco, MD, afdeling Interne Geneeskunde, Universiteit van Messina, Italië.
“Onze gegevens ondersteunen het gebruik van cholecalciferol bij deze patiënten, vooral wanneer ze een laag plasmaniveau van 25 (OH) D [25-hydroxyvitamine D] vertonen.” De studie is gepubliceerd in februari in de Archives of Internal Medicine.

Menstruatiepijn

Dysmenorroe beïnvloedt bijna de helft van de menstruerende vrouwen. De oorzaak van de pijn in het bekken wordt veroorzaakt door de overmatige productie van prostaglandines in de baarmoeder, die voor de menstruatie gesynthetiseerd zijn uit omega 6-vetzuren, en de vasoconstrictie en samentrekkingen van de baarmoeder controleren. In de jaren zestig van de vorige eeuw, werd duidelijk dat deze hormoonachtige stoffen, prostaglandines genaamd, een centrale rol spelen bij dit probleem. Deze prostaglandines worden gemaakt uit vetzuren en opgeslagen in celwanden. Kort voordat de menstruatie begint, produceren de endometrische cellen die de binnenwand van de baarmoeder vormen, grote hoeveelheden prostaglandines. Wanneer deze cellen afbreken gedurende de menstruatie, worden de prostaglandines vrijgegeven. Zij vernauwen de bloedvaten in de baarmoeder en laten de spierlaag samentrekken, wat pijnlijke krampen veroorzaakt. Een gedeelte van de prostaglandines komt in de bloedsomloop terecht, en veroorzaakt hoofdpijn, misselijkheid, braken, en diaree. Onderzoekers hebben de hoeveelheid prostaglandines gemeten die geproduceerd worden door de endometrische cellen bij vrouwen met menstruatiepijn, en stelden vast dat dit niveau hoger was dan bij vrouwen die geen menstruatiepijn hadden. Dit verklaart ook waarom niet-steroïde anti-inflammatoire medicijnen (NSAID’s) werken tegen menstruatiepijn. Ibuprofen (Motrin), naproxen (Anaprox) en andere NSAID’s verlagen de productie van prostaglandines.

Vitamine D bij dysmenorroe

Voldoende vitamine D is een voorwaarde voor het hebben van sterke spieren. Het loodst voedingsstoffen als calcium en fosfor de spieren in, waardoor de spieren beter kunnen samentrekken en effectief kunnen werken. Daardoor is vitamine D in dit onderzoek te plaatsen. Volgens het onderzoek speelt vitamine D namelijk een soort anti-inflammatoire rol en kan het door de invloed op de werking van belangrijke genen, die betrokken zijn bij de aanmaak van prostaglandines, de biologische activiteit van prostaglandines verminderen. De studie omvatte veertig vrouwen in de leeftijd van achttien tot veertig jaar die last hadden van ten minste vier opeenvolgende pijnlijke menstruaties in de afgelopen zes maanden en een 25(OH)D-serumniveau hadden lager dan de bovengrens van het laagste kwartiel (<45 ng/ml). Ze namen geen calcium, vitamine D, orale anticonceptiva, of andere geneesmiddelen, en ze hadden geen gebruik gemaakt van een spiraaltje in de afgelopen 6 maanden. De deelnemers konden wel gebruik maken van andere manieren van anticonceptie. Ze mochten geen steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s) gebruiken, en als die toch nodig waren moesten ze dit melden. De vrouwen werden willekeurig gekozen om een enkele orale dosis van 300.000 IU’s vitamine D (cholecalciferol) of een placebo te gebruiken, vijf dagen voordat hun volgende menstruatie begon. De primaire uitkomstmaat was de intensiteit van menstruatiepijn gemeten met een visueel analoge schaal (de schaal wordt regelmatig gebruikt bij het bepalen van pijnniveaus onder patiënten, hoewel er veel kritiek is op deze methode). Na twee maanden toonden de pijnscores aan dat bij vrouwen in de vitamine D-groep de pijn was afgenomen met 41%, en er was geen verschil in scores t.o.v. het begin bij vrouwen die een placebo (P <.001) gebruikten. De grootste vermindering van de pijn was te zien onder vrouwen in de vitamine D-groep die de ernstigste pijn hadden bij aanvang (r = -0,76, P <.001). Tijdens het onderzoek had geen van de vrouwen in de vitamine D groep NSAID’s nodig om de pijn te verminderen, terwijl 40% van de vrouwen die een placebo gebruikten ten minste één keer een NSAID innam (P = 0,003).

Als deze bevindingen worden bevestigd in nog meer gerandomiseerde studies, kan vitamine D-suppletie een belangrijke nieuwe behandelingsmogelijkheid worden voor vrouwen die last hebben van menstruatiepijnstoornissen. In de tussentijd is sowieso nodig om vrouwen te stimuleren in ieder geval de aanbevolen hoeveelheid vitamine D (≥ 600 IE/dag voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd) te gebruiken en ook om zich eventueel te laten screenen op een mogelijk lage serum 25(OH)D-spiegel. We weten dat spierklachten kunnen worden veroorzaakt door een vitamine D-deficiëntie als gevolg van het gebruik van statines. Uit onderzoek bij patiënten met statinegebruik en spierklachten blijkt dat 64% van deze patiënten een lage vitamine-D-status (< 80 nmol 25(OH)D/l in het serum) heeft. Als deze patiënten vervolgens vitamine D-suppletie krijgen (en het statinegebruik wordt gecontinueerd), blijkt dat bij 92% van de patiënten de spierklachten verdwijnen. De 300.000 IE dosis vitamine D die gebruikt wordt in deze studie is onschuldig wanneer deze om de paar maanden ingenomen wordt, maar wanneer het vaker gebruikt wordt kan het leiden tot hypercalciëmie. Veilig is de typische vitamine D dosis van 400 tot 1000 IE/dag.

Vitamine D bij reuma

Dat vitamine D een steeds belangrijker rol gaat spelen bij pijn blijkt ook bij reumatische klachten. Er blijkt een gemeenschappelijke factor te zijn voor bijna alle mensen met reumatische pijn en rugpijn. Artsen denken dat deze ontdekking tot een genezende behandeling zou kunnen leiden. Onderzoekers hebben ontdekt dat de meeste mensen met reumatische pijn een tekort aan vitamine D hebben. Deze vitamine kan het lichaam zelf maken uit zonlicht of innemen via visolie en vette vis. Ze maten het gehalte aan vitamine D bij 231 reumapatiënten in een ziekenhuis in Cork in Ierland. Van hen had zeventig procent een laag vitamine D-gehalte, en van hen had zesentwintig procent zelfs een ernstig tekort. Dat laatste kan resulteren in ontstekingsproblemen van gewrichten, reumatische klachten, artrose, rugpijn en osteoporose, terwijl een licht tot matig tekort kan leiden tot algemene, niet-specifieke pijnen. (Reuters Health)

Vitamine D bij ouderen met pijn

Ouderen die gematigde en extreme pijn ervaren, hebben vaak een lage vitamine D-status. Onderzoeker Vasant Hirani onderzocht 2070 Britten van 65 jaar en ouder. Daarvan bleek 53 procent gematigde tot extreme pijn te ervaren. Hirani constateerde een verband tussen pijn en vitamine D-tekort, ongeacht leeftijd, geslacht, sociale klasse, het seizoen van het onderzoek, vitaminesupplementen en de fysieke gezondheid. (British Journal of Nutrition september 2011)

Vitamine D en chronische pijn

Wetenschappers van de Mayo Graduate School of Medicine onderzochten de rol van vitamine D bij mensen met chronische pijn. Een tekort aan vitamine D houdt namelijk verband met pijn in de skeletspieren die niet reageert op medicatie. De onderzoekers voerden een retrospectieve studie uit onder 267 patiënten die vanwege chronische pijn waren opgenomen. Bij opname werd de concentratie 25-hydroxyvitamine D [25(OH)D] in het bloed, en het gebruik van opiaten vastgesteld. De proefpersonen vulden bovendien een vragenlijst in over hun gezondheid en welbevinden. Patiënten met een 25(OH)D-spiegel lager dan 50 nmol/l werden aangemerkt als vitamine D-deficiënt. Ruim een kwart van de proefpersonen had een tekort aan vitamine D. Binnen de groep patiënten die opiaten gebruikten, speelde de vitamine D-status een belangrijke rol. De opiaatgebruikers met een tekort aan vitamine D gebruikten gemiddeld 134 mg morfine per dag. De patiënten die de hogere 25(OH)D-spiegels hadden, slikten bijna de helft hiervan: 70 mg per dag. Dit verschil was significant. Ook de duur van het medicijngebruik verschilde significant tussen beide groepen. De groep met te weinig vitamine D slikte gemiddeld 71 maanden lang opiaten. In de groep met een toereikende vitamine D-status was deze periode gemiddeld 44 maanden. De eerste groep rapporteerde tevens een significant slechter fysiek functioneren en subjectieve gezondheid dan de laatste groep.

Zon en vitamine D

Normaalgesproken maakt de huid zelf vitamine D3 aan, via een complexe fotochemische reactie op ultraviolette stralen uit zonlicht. Maar is die aanmaak in ons gematigde klimaat en met onze moderne levensstijl wel voldoende? Wetenschappers van de Britse University of Leeds stelden vast van niet. Bekend was al dat in gematigde streken mensen met een donkere huidskleur te weinig ‘eigen’ vitamine D aanmaken. Maar uit de studie op de Universiteit van Leeds blijkt, dat personen met een lichte huid het niet veel beter doen. Dat heeft in hun geval vooral te maken met de gevoeligheid van de huid (snel verbranden bij veel zonnen). Zo kan de aanmaak van vitamine D op zonnige dagen leiden tot gunstige vitamine D-bloedwaarden van wel 60 nmol/l – maar pas na zo’n zes uur blootstelling aan de zon. Dat is voor personen met een gevoelige huid nauwelijks haalbaar en in ieder geval niet aan te bevelen. Volgens de onderzoekers is voor grote delen van de bevolking in Groot-Brittannië vitamine D-suppletie dan ook de enige manier om voldoende vitamine D binnen te krijgen. Voor Nederland, dat een vergelijkbaar klimaat heeft, is dat niet veel anders.

Opnamecapaciteitverschillen

Nu zijn er drie manieren om Vitamine D in te nemen: door middel van tabletjes, capsules en druppels. Het is belangrijk te weten dat vitamine D niet in water oplosbaar is. Tabletjes of capsules worden via de maag en darmen uiteindelijk opgeslagen aan bepaalde vitamine D-bindende eiwitten in het plasma, adipose weefsels en de spieren. Het voordeel van de druppels is dat vitamine D3 via het speeksel in de mond rechtstreeks via het lymfstelsel in de bloedbaan terechtkomt. Op de foto van de dunne-darmwand is dat goed te zien. De foto is slechts 10 minuten na orale toediening genomen. Bij 3) zijn de Emsulsan-vedruppels (rood gekleurd) al duidelijk waarneembaar in het lymfvat.

Turner MK, Hooten WM, [..], Bruce BK. Prevalence and clinical correlates of vitamin D inadequacy among patients with chronic pain. Pain Med 2008; 9(8):979-84

 

DELEN