Maretak (Viscum album)

DELEN

Maretak (Viscum album) is al eeuwen bekend, en wordt gebruikt voor de behandeling van kanker, epilepsie, onvruchtbaarheid, menopauzale symptomen, nerveuze spanning, astma, hoge bloeddruk, hoofdpijn en huidontstekingen. De maretak is een halfparasitaire plant die doorgaans groeit op eiken, kastanjebomen, zwarte populieren en fruitbomen in Europa, Azië en het noorden van Afrika. De maretak die in Noord-Amerika voorkomt is een andere soort. Ook bekend als vogellijm, mistel en mistletoe. Maretak wordt op het Europese vasteland vaak voorgeschreven.

Ontwikkeling en gebruik

De belangstelling voor het gebruik van maretak voor de behandeling van kanker ontstond in de jaren twintig van de vorige eeuw, nadat Rudolf Steiner, een Oostenrijkse filosoof en grondlegger van de antroposofische beweging en de antroposofische geneeskunde, de wetenschappelijke en spirituele voordelen van maretak bij kanker promootte. Antroposofie [anthropos (mens) + sophia (wijsheid)] is een spirituele filosofie en occulte wetenschap gebaseerd op de leer van Rudolf Steiner , die het bestaan postuleert van een geestelijke wereld die toegankelijk zou zijn via innerlijke ontwikkeling. In het Medisch centrum Berg en Bosch te Bilthoven bestaat al langere tijd ruime ervaring in het behandelen van patiënten met kanker met maretakpreparaten. Voorvechter van deze aanpak in Nederland was Diederik Houwert. In 1997 richtte hij de Stichting Fundamenteel Immunologisch Kankeronderzoek op. In samenwerking met de afdeling microbiologie van de Rijksuniversiteit Utrecht begon hij als eerste een onderzoeksproject naar de werkzaamheid van de uit de maretak bereide Iscador tegen kwaadaardige nieuwvorming en voorstadia van kanker. De resultaten werden destijds gepubliceerd in vier artikelen in reguliere, internationale medische tijdschriften. De resultaten maakten aannemelijk dat van dit geneesmiddel een stimulerend effect op het immuunsysteem van de mens uitgaat. Momenteel is de maretak zeer populair in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland en wordt door verschillende in deze landen gevestigde bedrijven aangeboden (WELEDA, ABNOBA, HELIXOR, NOVIPHARM, MADAUS). Er bestaan verschillende merken van maretakextracten, zoals Helixor®, Iscador®, Lekinol™, Eurixor®, ANOBAViscum, Isorel en Cephalektin. Kenmerkend is dat naar verluidt de maretak de levenskwaliteit van kankerpatiënten verbetert, het immuunsysteem versterkt, de overleving verlengt en het kankerherstel versnelt.

Onderzoek en erkenning

De maretak blijkt verschillende heilzame kankerbestrijdende effecten te hebben. Naar de werking van maretak als een behandeling voor mensen met kanker zijn ondertussen tal van klinische studies gedaan. De meeste studies zijn uitgevoerd in Europa, vooral in Duitsland en Oostenrijk. In 2002 heeft ook het Nationaal Centrum voor complementaire en alternatieve geneeskunde in samenwerking met het National Cancer Institute in Amerika (NCI) een fase I studie gedaan (NCCAM-02-AT-260) naar de werking van de maretak (Helixor A) en gemcitabine (geneesmiddel) bij patiënten met gevorderde tumoren. De Helixor A en gemcitabine-combinatie toonde beperkte toxiciteit aan met klinisch voordeel bij 48% van de patiënten. Het vreemde is nu dat in de Verenigde Staten Iscador het enige maretakproduct is dat door de Food and Drug Administration (FDA) is goedgekeurd om als homeopathisch middel te worden verspreid, maar dat het gebruik van maretak voor de behandeling van kanker niet is goedgekeurd. In Duitsland wordt zeer veel gebruik gemaakt van maretak bij de behandeling van kanker. In een onderzoek uitgevoerd door het Instituut voor Preventieve Geneeskunde in Heidelberg bleken mensen die Iscador gebruiken een betere kans te hebben om kanker te overleven dan degenen die dit niet gebruiken (40%.) De Duitse Commissie heeft martak goedgekeurd als therapie om de symptomen van kwaadaardige tumoren te behandelen (geregistreerd geneesmiddel). Een onderzoek gedaan in 2009 door het Duits Instituut voor Immunologie en Experimentele Oncologie laat zien dat misletoe-extract ingespoten in het lichaam, de overlevingskans bij kanker sterk verbetert. Maretak bevat een cytotoxische lectine, viscumin. Het bevat ook een aantal cytotoxische eiwitten en polypeptides. Polypeptiden, zoals lectines en viscotoxinen, worden verondersteld verantwoordelijk te zijn voor het immuunstimulerend effect en de tumorremmende activiteiten. Daarom is maretak geclassificeerd als het type ‘biologische respons modifier’.

Iscador

Weleda, het Duitse bedrijf dat Iscador als een geregistreerd geneesmiddel op de markt brengt zegt het volgende over Iscador:
– Iscador activeert het immuunsysteem (het systeem van onze lichamelijke afweer);
– Iscador bevat stoffen die de celdeling van tumoren kunnen afremmen en stoffen die deze cellen doen sterven.
– Iscador stimuleert de nieuwvorming van rode en witte bloedcellen zodat bij kanker de bijwerkingen van bestraling en chemotherapie beter te verdragen zijn.
– Iscador kan het DNA in de celkern repareren, wanneer dat (bijvoorbeeld door bestraling of chemotherapie) is beschadigd.
– Iscador stimuleert de aanmaak van lichaamseigen pijnonderdrukkende stoffen en werkt daarmee pijnstillend.

Onderzoek bij muizen

Effecten van Viscum album L. extract en quercetine op methotrexaat-geïnduceerde cyto-genotoxiciteit in muis beenmergcellen.

Dit onderzoek bestond uit het vergelijken van de effecten van Viscum album met methotrexaat. Viscum album, een semi-parasitaire plant, wordt zowel binnen de traditioneel als binnen de aanvullende geneeskunde bij de behandeling van vele ziekten gebruikt. Viscum album bevat ook quercetine (QE), en is een van de belangrijkste flavonoïden in sommige groenten en fruit, en heeft antioxidatieve en anticarcinogene activiteiten. Het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO heeft eerder gepubliceerd dat het polyfenol quercetine ongewenste celgroei zoals kankertumors tegengaat. Deze flavonol remt ook ontstekingen en oxidatieve stress dat onder andere tot kanker en diabetes kan leiden.

Methotrexaat (MTX), is een veel gebruikt antineoplastisch geneesmiddel met significante clastogene effecten. Het doel van deze studie was de anticytogenotoxische effecten van voorbehandeling met V. album extract (VAE) en QE bij muis beenmergcellen te onderzoeken. De behandeling bestond uit het toedienen van VAE (250mg/kgbw/dag gedurende 10 dagen) en QE (50mg/kgbw/dag gedurende 10 dagen). Dit veroorzaakte een significante afname van chromosale afwijking in vergelijking met het aantal afwijkende cellen met CA geïnduceerd door intramusculaire behandeling van muizen met MTX (10mg/kgbw/day gedurende 3 dagen) en in vergelijking met de groep behandeld met MTX alleen. Concluderend: de bevindingen suggereren dat VAE en QE een rol spelen bij het verminderen van cytogenotoxiciteit geïnduceerd door antineoplastische geneesmiddelen bij kankerchemotherapie.

(Departement Biologie, Universiteit van Ordu, Ordu, Turkije. sekerogluv@hotmail.com)

Een andere studie uit 2012

Resultaten verkregen uit een andere studie suggereren dat de maretak kalmerende, anti-epileptische en antipsychotische activiteiten bij muizen en ratten laat zien.
De onderzoekers hebben aangetoond dat VAA-I, een specifieke plantlectine gevonden in Viscum album, therapeutische effecten op kanker en auto-immuunziekten heeft. VAA-I blijkt veelbelovend bij de behandeling van bepaalde typen tumorcellijnen, vooral SMMC-7721-cellen (humane hepatocellulaire carcinoomcellen). Er zijn echter weinig gegevens bekend over hoe het mechanisme en het proces van celdood geïnduceerd door VAA-I in tumorcellen precies werkt.

(Siddhartha Institute of Pharmacy, Near IT Park, Dehradun, India.)

Conclusies

Maretak is een semiparasitaire plant die al eeuwen gebruikt wordt om talrijke menselijke kwalen te behandelen.
2. Maretak wordt vooral vaak gebruikt in Europa, waar er een verscheidenheid aan verschillende extracten wordt geproduceerd en verkocht als o.a. injecteerbare geneesmiddelen op recept.
Maretak is een van de meest bestudeerde CAM-therapieën voor kanker. In bepaalde Europese landen behoort de toepassing en bereidingen op basis van Europese maretak (Viscum album, Loranthaceae) tot de meest voorgeschreven medicijnen aangeboden aan kankerpatiënten.
4. Hoewel de maretak (vooral de bessen) als giftig beschouwd wordt voor de mens, zijn er uiteindelijk maar weinig ernstige bijwerkingen aangetoond die in verband kunnen worden gebracht met maretakextractgebruik.
5. Het gebruik van de maretak als middel bij de behandeling van mensen met kanker is onderzocht in diverse klinische studies. Rapporten over een verbeterde overlevingskans en/of verbetering van levenskwaliteit zijn er ook. Maar volgens de reguliere medici hadden bijna alle van de studies zwakke punten die twijfels over de betrouwbaarheid van de bevindingen verhogen. Volgens de Nederlandse inspectie is er daarom geen sluitend bewijs geleverd dat de preparaten inderdaad duidelijke effectief zijn en worden daarom geweigerd. Het hypocriete van de inspectie is dat je het over de grens kunt bestellen en dat een arts in Nederland het kan toepassen.

Ed van der Post

DELEN