Lavendelolie in wetenschappelijk perspectief

DELEN

Een olie die balans kan brengen in uitersten. Stress op fysiek niveau heeft invloed op het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel. Het sympatisch systeem wordt te sterk geprikkeld door fysieke stress, het parasympatisch systeem wordt meer te sterk geprikkeld door emotionele stress. Beide soorten stress produceren symptomen als spasmes, verkrampingen, pijnen, nerveuze spanningen, irritaties en mentale problemen.

De olie van de echte lavendel dempt beide systemen. Het werkt als een soort van middenweg. Het haalt de angel uit beide uitersten; de olie is niet yin en niet yang. Het wordt daarom ook wel een ‘adaptogene’ olie genoemd. Normaliserend zou u het ook kunnen noemen. In de astrologie zou men zeggen dat echte lavendel behoort bij de planeet Mercurius. Een uitermate geschikte olie voor mensen die zoeken naar evenwicht. Deze normaliserende werking is gebaseerd op de belangrijkste bestanddelen van de olie: linalyl acetaat, een krampstillende en kalmerende ester en linalol, een licht stimulerende alcohol. Ervaring leert dat lage doseringen het kalmerende deel van de olie laat overheersen en bij een hogere dosering voert het stimulerende deel van de olie de boventoon. Juist omdat we de meeste essentiële oliën in lage doseringen toepassen, overheerst het kalmerende karakter van echte lavendel.

Hoever staat het onderzoek naar deze kalmerende eigenschappen van echte lavendel?

Wetenschappelijke interesse

Eind 19e eeuw startte de (wetenschappelijke) nieuwsgierigheid naar de eigenschappen van essentiële oliën. Het was onderzoekers en medici opgevallen dat in de districten waar lavendel groeiden in het zuiden van Frankrijk nauwelijks tuberculose voorkwam. Tuberculose was op het eind van de 19e eeuw een veel voorkomende ziekte. De meeste arbeiders die bloemen en kruiden verwerkten, bleven vrij van luchtwegziekten. De onderzoekers veronderstelden een verband met de aanwezigheid van essences in deze planten.

Dit leidde in 1887 tot de eerste laboratoriumtest op de antibacteriële eigenschappen van essentiële oliën. Het onderzoek naar deze plantenstoffen kreeg een duw door de Franse chemicus en onderzoeker René-Maurice Gattefossé. In juli 1910 verbrandde hij zijn handen tijdens een laboratoriumproef. Hij zocht naar water om zijn handen te koelen, vond dit niet, maar wel een bakje met lavendelolie. Na een paar minuten trok de pijn eruit, er ontstonden geen blaren en na een paar dagen was de huid prachtig genezen. Wat was dit voor bijzondere stof? Een weerslag van zijn onderzoek naar essentiële oliën  was zijn boek ‘L’Aromathérapie’ uit 1937 en ‘Antiseptiques Essentieles’ uit datzelfde jaar. Hij classificeerde essentiële oliën in verschillende molecuulgroepen als terpenen, aldehyden, esters, fenolen, enz., en benoemde de eigenschappen van die verschillende oliebestanddelen. In enkele ziekenhuizen in Lyon  kreeg hij de mogelijkheid samen te werken met artsen. Resultaten van deze samenwerking komen uitgebreid terug in zijn boeken. Zij kenden allen de opmerkelijke antiseptische en kalmerende eigenschappen van lavendel. Er staan ziektegeschiedenissen in beschreven waarbij pure lavendel of lavendel in verdunning werden toegepast. Oorlogswonden, verbrandingen, spataderzweren, venerische zweren en gangreen werden met succes behandeld.  De Franse legerchirurg Jean Valnet gebruikte essentiële oliën als antiseptische stof bij de verzorging van gewonden in de Indo China oorlog (1948-1954). Doodeenvoudig omdat er geen andere middelen voorhanden waren. Ook na de oorlog bleef hij als arts de essentiële oliën gebruiken. Hij heeft er een standaardwerk over geschreven: ‘Aromatherapie’ (1964). In 1980 is er gelukkig een Engelse vertaling verschenen: The Practice of Aromatherapy. Hij roemde de microbendodende kracht van de oliën en hun zachtheid en onschadelijkheid voor het weefsel. In zijn boek staan een aantal  opmerkelijke zaken betreffende lavendel. Zo zouden herders in de Alpen hun honden, die door adders gebeten werden, inwrijven met gekneusde lavendel. Het gif zou onmiddellijk geneutraliseerd worden. Valnet meldt verder dat lavendel in een dosering van 4,5% de Eberth bacil (veroorzaker van tyfus) en stafylokokken vernietigt. Bij 5% vernietigt lavendel de Loeffler bacterie (veroorzaker van difterie). De antiseptische kracht van lavendelolie zou groter zijn dan fenol, cresol een guiaicol.  De geur van lavendel zou de pneumococcus in 12 tot 24 uur vernietigen. Hij bleek een groot voorstander te zijn van het verdampen van lavendel op ziekenkamers, ziekenhuizen en operatiekamers. Helaas bleef onderzoek beperkt tot Frankrijk; een taalgebied dat voor veel anderstaligen ontoegankelijk blijft tot op de dag van vandaag.

Het rustgevende effect van Lavendelolie

Veel onderzoek wijst op de anti stress effecten door de inademing van de geur. In 1988 werd er in de International Journal of Aromatherapy een onderzoek gepubliceerd, uitgevoerd in een ziekenhuis in Oxford. Hier was geëxperimenteerd met lavendelolie op één van de zalen. Een paar druppels lavendel op de lakens of een lavendelbad bleken een goede nachtrust aan de patiënten te geven. Bovendien werd de geur van lavendel als kalmerend ervaren voor een operatie (IJA 1988).

In 1989 werden muizen gevoed met een 1,6 verdunning van lavendelolie (1 deel lavendel op 60 delen olijfolie). Sedatieve effecten werden in een aantal testen waargenomen. Lavendel verhoogde significant de sedatieve effecten van pentabarbital (een geneesmiddel om depressie en onrust te verminderen) door het verlengen van de slaaptijd. Met andere woorden: in combinatie met het kalmerende middel pentabarbital werd het rustgevende effect van lavendelolie versterkt (Guillemain 1989).

Sedativum

Hardy (1991) onderzocht de slaappatronen van 4 ouderen in een zorginstelling. Het onderzoek duurde 3 perioden van 2 weken. De eerste 2 weken kregen de patiënten reguliere medicatie. De tweede periode ontvingen de patiënten geen enkele medicatie voor hun slaapproblemen. De derde periode van 2 weken werd lavendelolie verdampt gedurende de nacht. Ondanks de kleine schaal en een weinig onderbouwd onderzoeksplan kon Hardy (1991) concluderen dat lavendel olie net zo goed was als de reguliere medicatie.  Hij kon zelfs concluderen dat er een verhoging was van het aantal slaapuren ten opzichte van de reguliere medicatie.

Uitgebreid onderzoek op de werking van essentiële oliën op dieren is uitgevoerd door een groep onderzoekers van de Universiteit van Wenen (Buchbauer et al. (1993)) en heeft aangetoond dat de inhalatie van verschillende essentiële oliën een sedatief effect veroorzaakte bij muizen. Deze dieren werden 1 uur blootgesteld aan een 1 uur durende inhalatie periode van een essentiële olie of een bestanddeel van een essentiële olie. De beweeglijkheid van de muizen werd beoordeeld aan de hand van het aantal stappen op een gevoelig elektronisch rooster. Sandelhout, roos, neroli en echte lavendel bleken een kalmerend effect te hebben na de inhalatieperiode.  Een tweede experiment werd uitgevoerd op muizen die werden geïnjecteerd met de stimulerende cafeïne. Buchbauer vond dat onder gestandaardiseerde experimentele condities lavendel significant de beweeglijkheid verminderde, en dus de hyperactiviteit die opgeroepen was door de injectie met cafeïne. Met andere woorden: te kalmeren. Sandelhout bleek hetzelfde effect te hebben.

Echte lavendel bleek als totale olie meer kalmerend te werken dan haar belangrijkste chemische bestanddelen: linalyl acetaat en linalol. Blijkbaar werken deze stoffen synergisch met elkaar, eventueel met andere bestanddelen in de olie (Buchbauer et al 1991).

Nursing Times

Een beroemd onderzoek werd door Jane Buckle (1993) uitgevoerd en werd gepubliceerd in Nursing Times: Patiënten na een hartoperatie kregen 20 minuten massage met een 5% verdunning van verschillende soorten lavendels (L angustifolia en L. burnatii). De onderzoeker/masseur/patiënt wist niet welke olie werd gebruikt. Als er verschillen waren tussen de verschillende lavendels, dan zou dat voor een groot deel te wijten zijn aan de farmacologische werking van de essentiële oliën die door de huid in de bloedbaan terecht waren gekomen.  Buckle kwam tot de conclusie dat dit inderdaad het geval was en beweerde dat haar studie bewees dat de hypothese dat aromatherapie alleen maar effectief is door de aanraking en de massage – niet waar was. Voor en na de massage waren de emotionele en lichamelijke stress beoordeeld. Door de massage bleek het mogelijk om mensen met veel onrust van ‘zeer gespannen’ naar ‘erg ontspannen’ te brengen.

Beide oliën hielpen de ademhaling en hun effect op humeur en weerstandsvermogen waren gelijk. Echter, lavandin was 2 x maal zo effectief bij het verlichten van onrust. Helaas werd de variëteit van lavandin hierbij niet vermeld.

Ook dit jaar is er uit Koreaans onderzoek gebleken dat inhalatie van essentiële oliën, met name echte lavendel, een stressreductie kan bewerkstelligen. In dit geval waren studenten verpleegkunde de onderzoeksgroep. (Park 2004)

Lavendel in plaats van slaaptabletten

Een kleinschalige, maar vaak geciteerde studie toonde aan, dat oudere mensen als baby’s sliepen’, wanneer hun slaapkamer ’s nachts van lavendelaroma werd voorzien. Het ging daarbij om mensen, die allemaal moeite hadden in slaap te vallen en voor de aromatherapie altijd slaaptabletten gebruikten voor het naar bed gaan (Hardy 1995).
* Dunn, Sleep and Collett (1995) voerden een onderzoek uit onder 122 patiënten in een IC unit. Zij besloten tot 3 soorten interventies: massage met neutrale massage olie; massage met 1% lavendel; periode van ongestoorde rust. De invloed van de aromatherapie behandeling bleek vooral op psychologisch gebied: er werd na de lavendelmassage minder onrust geconstateerd en het humeur was duidelijk verbeterd.

Lavendelgeurtje als omgevingslucht

* Tysoe (2000) deed onderzoek in het Hampstead Rehabilitation Centre in Adelaide – Australië. Hij wilde wel eens weten of de geuren op de zalen als chemische luchtjes, voedsel, patiënten met hun problemen, verbetert zou kunnen worden door geurverdampers en of dit dan de sfeer voor het personeel zou verbeteren. Hij had het onderzoek in drieën verdeeld: een vragenlijst voor de eerste periode; verdampen van lavendel gedurende drie maanden; een tweede vragenlijst. Een significant aantal deelnemers (88 %) aan het onderzoek verklaarde in de vragenlijst vooraf dat essentiële olie een positief effect zou hebben op de werkplek.  85 % van de deelnemers verklaarde in de vragenlijst achteraf dat er een verbetering was in de werkomgeving tijdens het verdampen van de lavendel.

Geuren kunnen de uitvoering van een taak verschillend beïnvloeden.

In een onderzoek van Degel en Köster (2000) werden lavendel, jasmijn en sinaasappel gebruikt om respondenten te testen of een uitvoering van rekentesten werden beïnvloed, als tegelijkertijd een geur in de ruimte verdampt werd. Zo zou lavendel de alertheid verhoogd hebben, terwijl dezelfde testen met jasmijn een slechter resultaat gaven. De vraag werd gesteld of het mogelijk kon zijn of dit te maken zou kunnen hebben met de kalmerende eigenschappen van lavendel. Helaas hebben deze onderzoekers deze vraag niet beantwoord.

* Holmes (2002) deed onderzoek naar het effect van lavendel op het drukke gedrag van ernstig demente patiënten. 15 patiënten met gedragsproblemen werden voor deze studie uitgekozen. Allen waren ernstig dement. In de gemeenschapsruimte werd – in 10 sessies – lavendelolie verdampt. De resultaten waren dat er zich significante verbeteringen voordeden in geagiteerd gedrag gedurende de aromatherapie in vergelijking met een placebo.

Literatuur:

-Buchbauer, G., Jirovetz, L., Jager, W., Dietrich, H. and Plank, C. (1991) – Aromatherapy: evidence for sedative effects of the essential oil of lavender after inhalation.Zeitschrift für Naturforschung Teil C, 46 (11-12), 1067-1072

-Buchbauer, G., Jirovetz, L., Jäger, W., et al.  (1993) – Fragrance compounds and essential oils with sedatieve effects upon inhalation. Pharm. Sci., 82 (6), 660-664-Buckle, J. (1993)  –  Aromatherapy –  Research in Practice Nurs. Times, 89 (20), 32-35 Degel, J. – Implicit Odor MemoryUtrecht 2000

-Dunn, C., Sleep, J. and Collett, D. (1995)  –  Sensing an improvement: an experimental study to evaluate the use of aromatherapy, massage and periods of rest in an intensive care unit J. Adv. Nurs., 21 (1), 34-40

-Guillemain, J., Rousseau, A., Delaveau, P.  –  Neurodepressive effects of the essential oil of Lavandula angustifolia Mill.Annales Pharmaceutiques Francaises, 47 (6): 337-343  (1989)

-Hardy, M. (1991)  –  Sweet Scented DreamsIntern. J. of Aromatherapy, 3 (1), 12-13

-Hardy, M. et al (1995) – Replacement of drug therapy for insomnia by ambient odour Lancet 1995;346:701

-Holmes, C., Hopkins, H., Hensford, C., MacLaughlin, V., Wilkinson, D., Rosenvinge, H. (2202)     –    Lavender oil as a treatment for agitated behaviour in severe dementia: a placebo controlled study.Int J Ger Psych, 17: 305-308

-International Journal of Aromatherapy   –   ‘Aromatherapy on the wards’ 1988

-Park, M.K., Lee, E.S. – The effect of aroma inhalation method on stress responses of nursing students.]

-Taehan Kanho Hakhoe Chi. 2004 Apr;34(2):344-51.

-Rijpkema, H. – Echte Lavendel CHI 2004

-Rijpkema, H. – Het Aromecum. Aromatherapie van Absint tot ZonnebloemSANGO 2004

-Tysoe P.   –  The effect on staff of essential oil burners in extended care settings Int J Nurs Pract. 2000 Apr; 6(2): 110-2.

-Valnet, Dr. Jean  –  The Practice of Aromatherapy (engelse vertaling)C.W. Daniel  1980

DELEN