Diarree

DELEN

Diarree is er de oorzaak van dat jaarlijks bijna drie miljoen mensen sterven.

De meerderheid van deze gevallen van diarree en de sterfgevallen door diarree komen voor bij kinderen onder de vijf, wonend in de armste gebieden van de wereld. Van de sterfgevallen is ongeveer 35% toe te schrijven aan acute dysenterie en 45% betreft kinderen met chronische diarree als gevolg van gevaarlijke voedingstekorten. De behandeling bestaat meestal uit rehydratie en een juist voedingsbeheer. Er zijn tal van oorzaken en vormen van diarree. Het is belangrijk om door middel van een juiste diagnose te weten te komen wat er aan de hand is. In dit artikel willen we het hebben over diarree die niet het gevolg is van virussen, bacteriën of ondervoeding.

In Nederland praten we vaak over ‘acute diarree’ en het ziektebeeld ‘acute gastro-enteritis’, die in de literatuur vaak door elkaar gebruikt worden. Acute gastro-enteritis gaat vrijwel altijd gepaard met diarree. Per jaar maken in Nederland ongeveer 2 miljoen personen een of meerdere malen een episode van gastro-enteritis door; van hen doet ongeveer 25% een beroep op de huisarts. De incidentie van acute gastro-enteritis in de huisartspraktijk is 31 per 1000 patiënten per jaar. De incidentie in de totale bevolking neemt af met de leeftijd. In de leeftijdscategorie 0 tot 5 jaar is de incidentie 137 per 1000 per jaar. De huisarts wordt vooral geconsulteerd voor kinderen onder de 2 jaar en door bejaarden met diarree. Minder dan 1% van de aan de huisarts gepresenteerde gevallen van gastro-enteritis leidt tot een ziekenhuisopname. In Nederland overlijden jaarlijks ongeveer 200 mensen door diarree; 90% is ouder dan 65 jaar. Acute diarree gaat meestal vanzelf over. De belangrijkste, maar zelden voorkomende complicatie, is dehydratie. De huisarts behandelt acute diarree vrijwel altijd zelf. Het beleid richt zich in de eerste plaats op voorlichting van de patiënt en/of zijn verzorgers; in tweede instantie is het beleid gericht op het voorkomen of behandelen van dehydratie.

Een Oosterse kijkt op diarree

‘In de Chinese geneeskunde wordt weinig onderscheid gemaakt tussen voedsel en geneesmiddelen, voedsel smaakt alleen beter!’
Diarree wordt vanuit de Chinese geneeskunde gezien als een resultaat van een disfunctie van yin/yang binnen het element aarde. Het element aarde omvat en beïnvloedt twee organen, namelijk de milt en de maag. De milt heeft een stimulerende functie en is het aspect yin, terwijl de maag een verzwakkende functie heeft en het aspect Yang is. Wanneer de milt-qi daalt in plaats van stijgt zal de diarree een volle sensatie in de onderbuik geven. Wanneer de maag-qi daalt in plaats van stijgt kunnen misselijkheid en braken veroorzaakt worden.

De oorzaak van deze gestoorde functies kan extern of intern zijn. Bijvoorbeeld:

• Teveel damp of vochtigheid in de omgeving kan een oorzaak zijn van een externe invloed op de dynamische milt, die deze te nat maakt om de qi te laten stijgen.
• Een bovenmatige inname van koud, rauw of bevroren voedsel, kan alles in de darmen losmaken, wat dan toe te schrijven is aan interne koude, terwijl vet of heet, gekruid voedsel of alcoholische dranken hitte kunnen veroorzaken en ‘hete diarree’ geeft, wat weer toe te schrijven is aan interne hitte of stagnatie.
• Erfelijke factoren kunnen de omzettings- en vervoersfuncties van de maag en/of de milt verzwakken waardoor diarree toe te schrijven is aan een deficiëntie van milt of nier yang. Dit leidt tot diarree met onverteerde resten in de ontlasting.
• Geestelijke stress zoals piekeren, teveel studeren en bezorgdheid put het maag/miltsysteem uit. Onregelmatig en een ontoereikend dieet verstoort het element aarde. Wanneer de milt zwak is, kan er niet voldoende zuivere qi uit het voedsel en het drinken worden gehaald, en zal de qi dalen. En een verzwakte maag kan de functie van de dikke darm, namelijk water uit zijn vloeibare inhoud verwijderen, niet voldoende ondersteunen. Iedereen herkent ongetwijfeld de diarree vóór een belangrijke sollicitatie, vergadering, examen of onderzoek. Bij sommige mensen neemt dit extreme vormen aan. Diarree kan ook afwisselen met constipatie. Dan spreekt men van een prikkelbare, spastische darm, in vakkringen IBS (irritable bowel syndrome) genoemd.
• Emotionele spanning, zoals een uitbarsting van woede of een opgekropt gevoel, kan er de oorzaak van zijn dat hout (lever) de aarde (milt) overvalt, en pijnlijke, exploderende diarree met winderigheid veroorzaakt.
• Sommige mensen krijgen last van diarree bij inname van fruit of fruitdrankjes, alcohol, en te gekruid of te vet voedsel. Deze stoffen kunnen de darmwand irriteren en diarree veroorzaken. Anderen zijn intolerant of allergisch voor bepaalde voedselsoorten (bijv. melkproducten of tarwe).

De Chinese voedingstherapie speelt een zeer belangrijke rol in het onder controle houden en het behandelen van diarree. Het voedsel dat we tot ons nemen zal ons herstelvermogen beïnvloeden, met of zonder de toevoeging van kruiden. Rijst wordt makkelijk verteerd. Het versterkt de milt en de maag, en wordt als een algemeen voedingsmiddel gezien dat in veel voedingsadviezen wordt gebruikt om diarree te stoppen. Voedingstherapie bij diarree bevat twee elementen: Ten eerste het gebruik van congee (soort rijstepap, zie verderop bij ‘behandelingsvormen’) als basisontbijt met bepaalde culinaire ingrediënten en geneeskrachtige kruiden om de behandeling te versterken, en ten tweede een correcte differentiële diagnose voordat tot actie wordt overgegaan.

Wat is de westerse medische opvatting over wat diarree is?

Diarree ontstaat meestal door besmetting met bacteriën of virussen uit bedorven voedsel of besmet water. Ook kan iemand besmet raken door iemand die al diarree heeft. In de darm veroorzaken de ziekteverwekkers een ontsteking van de darmwand. Daardoor geeft de darmwand meer vocht af dan normaal en neemt de darm minder vocht en voedingsstoffen op. Vocht en voeding komen dan als heel dunne ontlasting naar buiten. Diarree gaat vanzelf over, meestal na een dag of twee, soms duurt het langer. Diarree kan geen kwaad, tenzij iemand veel vocht verliest en moet overgeven. Als iemand teveel vocht verliest, kan het lichaam uitdrogen. Vooral baby´s en oudere mensen kunnen uitdrogen.

Kinderen en baby`s

De ingewanden van kinderen tot een jaar of twee zijn erg gevoelig. Het is dan ook niet verwonderlijk dat diarree veel voorkomt bij baby’s en kleine kinderen. Je spreekt van diarree als er meerdere malen per dag dunne tot waterdunne ontlasting geproduceerd wordt. Soms gaat dit gepaard met buikpijn en koorts. Diarree bij kinderen kan verschillende oorzaken hebben. Bij hele kleine kinderen ligt het meestal aan dingen als een nieuw soort groente die is uitgeprobeerd, suiker in de melkvoeding of bijvoorbeeld een lichte verkoudheid. Ook verblijf in het buitenland zorgt bij kleine kinderen al gauw voor diarree, omdat de darmen van streek raken door bijvoorbeeld vreemd gekruid eten, eventuele hitte of door onbekende bacteriën. Ook een voedselallergie of -intolerantie kan diarree tot gevolg hebben. Het zou kunnen dat het kindje diarree heeft, omdat het simpelweg niet tegen bepaalde voedingsmiddelen kan. Lactose-intolerantie is hiervan een goed voorbeeld. Melk en melkproducten kunnen in dat geval darmklachten, buikkrampen en buikpijn veroorzaken. Dit komt doordat de dunne darm het in melk en melkproducten voorkomend melksuiker niet kan verteren. Hierdoor komt de melksuiker (lactose) onveranderd in de dikke darm terecht, waar de daar aanwezige darmbacteriën het gaan ‘vergisten’. Het gevolg is dan een groenige, schuimende en zurig ruikende diarree. Ook coeliakie (glutenintolerantie) is iets dat steeds meer voorkomt. Gluten is een eiwitbevattende stof die voorkomt in de granen tarwe, rogge, haver, gerst en spelt. Daarnaast zijn er bepaalde zoetstoffen die bij veelvuldig gebruik dunne ontlasting kunnen veroorzaken. Ook kan het een bijwerking zijn van het gebruik van geneesmiddelen; vooral bij het gebruik van antibiotica komt diarree veel voor.

Behandelingsvormen

Chinese voedingstherapie
Basis Congee
Eerste methode
Breng per persoon 10 koppen water met 2 koppen rijst zeer langzaam aan de kook in een grote pan, en laat het minstens anderhalf uur sudderen (niet koken). De hitte moet uiterst laag zijn en de congee zou regelmatig geroerd moeten worden. Neem een kop van deze congee en doe het in een ondiepe steelpan met tweemaal zijn volume aan andere ingrediënten (d.w.z. kip of groente) met daarbij de gekozen kruiden. Breng het dan langzaam aan de kook en laat dit weer zachtjes sudderen voor ongeveer een half uur, onder af en toe roeren.

Rijstkeuze
Als basis wordt gewoonlijk de gewone rijst gebruikt. Het is de rijst met een lange korrel; je kunt zowel de witte als de gehele korrel gebruiken, afhankelijk van de sterkte van het spijsverteringsstelsel van de persoon. Witte rijst is natuurlijk gemakkelijker te assimileren. Bovendien kun je hiermee een uitstekende congee maken. Je moet wel onthouden dat dit rijstepap is en geen pudding! Het is belangrijk om kunstmatige zoete aroma’s bij het ontbijt te vermijden, aangezien de maag/de milt op dit moment het actiefst zijn. Zout zou eigenlijk ook niet moeten worden toegevoegd. Rijst is een uitstekend voedingsmiddel van het element aarde. De rijstepap versterkt het element aarde, voert vochtigheid af en houdt diarree tegen.

Pectine is een stof die onder andere voorkomt in bananen, appels en wortels. Het bezit de eigenschap om water vast te houden doordat het een gel kan vormen. In de dunne darm wordt deze gel niet afgebroken door de spijsverteringsenzymen, waardoor een beschermend laagje op de darmwand ontstaat. Saccharomyces Boulardii is een gistschimmelsoort die werkzaam is tegen diarree. Dit berust op het feit dat ziekmakende micro-organismen worden beschadigd of vernietigd door S. Boulardii. Ook kan de gist het natuurlijke immuunsysteem van de ingewanden stimuleren. Een gunstige werking is aangetoond tegen verschillende soorten diarree, zoals reizigersdiarree. De gist S. Boulardii kan echter niet worden gebruikt tegen diarree bij personen met een verminderde afweer, zoals bij hiv-geïnfecteerden, vanwege het risico van infecties.

De behandeling van diarree met wortelsoep

Soep van winterpenen is een efficiënte huisremedie voor het behandelen van diarree. Het levert water om dehydratie te bestrijden; het levert de mineralen natrium, kalium, fosfor, calcium, zwavel, en magnesium; en het levert pectine die de darm beschermt tegen een ontsteking. Het controleert ook de groei van schadelijke darmbacteriën en verhindert braken. Kook een halve kilo wortelen in 150 ml water tot ze zacht worden. Pureer het en voeg water toe tot het ongeveer een liter soep is. Er kan eventueel een klein beetje zout (maximaal 3/4 theelepel) worden toegevoegd. Geeft de soep in kleine hoeveelheden om het half uur aan de patiënt.

De behandeling van diarree met Fenegriek

De bladeren van de fenegriek zijn nuttig bij diarree. En één theelepeltje van de zaden, gekookt en in boter gebraden, zou met een kop karnemelk tweemaal daags moeten worden ingenomen. Zij zijn waardevol in het verminderen van galklachten.

Gember

In het geval van diarree die door indigestie wordt veroorzaakt, is droge of verse gember zeer nuttig. Verpulver een stuk droge gember samen met een rotszoutkristal, en neem een kwart theelepeltje van dit poeder met een beetje rietsuiker in. Het geeft snelle hulp omdat gember winddrijvend werkt en de spijsvertering van de darmen bevordert.

Andere behandelingstips zijn:
Gekookte of gebakken appelen zijn goed tegen diarree. Het kookprocedé maakt de cellulose in de appel zacht. Een glas vers tomatensap, dat ’s morgens met een beetje zout en peper wordt gemengd en ingenomen blijkt ook zeer positief te werken. Andere zetmeelrijke vloeistoffen zoals gerstewater, en kokosnotenwater zijn ook nuttig in de behandeling van diarree. Zij vervangen niet alleen het verloren vocht maar binden ook de ontlasting. Andere huisremedies zijn bananen en knoflook. Bananen bevatten pectine en stimuleren de groei van de goede bacteriën. Knoflook is een krachtige, efficiënte, en onschadelijke reiniger. Het verbetert de spijsvertering en verwijdert intestinale wormen.
Andere voedingsstoffen die gebruikt worden zijn grapefruit, sesamzaad, en kurkuma.

Moxa
Een bekende methode die wordt ingezet bij diarree is de behandeling met moxa. Men laat de moxa branden op een laagje zout (in de navel, bij chronische diarree en buikpijn), op een schijfje gember (bij bijvoorbeeld darmziekten en gewrichtsreumatiek) of op een schijfje knoflook (bij bijvoorbeeld chronische zweren).

Wetenschappelijke onderzoeken Natuur-behandelingen

1. Osteopathie en PDS
Bij dit onderzoek werd de waarde van osteopathie bij de behandeling van het prikkelbare darmsyndroom onderzocht. Hierbij de resultaten van een klinisch gerandomiseerd pilot-onderzoek (gepubliceerd december 2006). RJLF Loffeld, MD, PhD, Department of Internal Medicine, Zaans Medical Center, PO Box 210, 1500 EE Zaandam, the Netherlands. E-mail: r.loffeld@chello.nl

Samenvatting
Achtergrond en doel: Het prikkelbare darmsyndroom is een frequent voorkomende functionele maag-darmaandoening. Een effectieve behandeling is niet voorhanden. Doel van dit onderzoek is om de effectiviteit van osteopathie bij de behandeling van dit syndroom te toetsen.
Methode: Een ‘randomized controlled trial’ (RCT) werd uitgevoerd onder 40 poliklinische PDS-patiënten die gerandomiseerd werden tussen standaardbehandeling en osteopathiebehandeling. De diagnose werd gesteld op basis van de Rome II criteria. Follow-upduur was 6 maanden. Als gevalideerde effectmaten werden de IBSQOL 2000 vragenlijst, Functional Bowel Disorder Severity Index, symptoomscore door middel van dagboeken en een algemene beoordelingslijst van het klachtenpatroon gebruikt.
Resultaten: In vergelijking tot de groep met standaardbehandeling vertoonden de patiënten die osteopathisch behandeld werden een opvallend positief resultaat met betrekking tot algemeen klachtenpatroon, symptoomscore en levenskwaliteit.
Conclusie: Osteopathie lijkt een veelbelovend alternatief te zijn in de behandeling van mensen met PDS. Grootschalig vervolgonderzoek is noodzakelijk om deze resultaten te bevestigen.

2. CAM en PDS
Scandinavian Journal of Gastroenterology
Complementary Alternative Medicine in Patients with Inflammatory Bowel Disease: Use and Attitudes

Samenvatting
Achtergrond: Een stijgende toename van het gebruik van Natuur geneeskunde door patiënten met prikkelbare darmsyndroom (PDS of IBD) is nu duidelijk erkend. Het doel van deze studie was het evalueren van zowel de omvang als het determineren van het soort gebruik van CAM door poliklinische patiënten met prikkelbare darmsyndroom.
Methode: Poliklinische patiënten met inflammatory bowel disease (IBD) van het Universitaire Ziekenhuis van Bern en patiënten van twee gastro-enterologie privé-praktijken in Olten (Zwitserland) met door hen zelf beheerde in te vullen vragenlijst betreffende het gebruik van alternatieve geneeskunde. De vragenlijst richtte zich op de volgende onderwerpen: demografische variabelen; ziektegerelateerde gegevens; het gebruik van 16 types CAM-geneeswijzen; vergelijking van houdingen ten opzichte van alternatieve tegenover conventionele geneeskunde, en de kosten/uitgaven.
Resultaat: De alternatieve geneeskunde wordt gebruikt door 47% van de patiënten. De diagnose, de duur en de activiteit van de ziekte, geslacht, leeftijd, en eerdere behandelingen waren niet bepalend voor het gebruik van CAM. De meest gebruikte CAM-methodes waren: homeopathie, acupunctuur en traditionele Chinese geneeskunde. De redenen voor het gebruik van CAM: gebrek aan tevredenheid over de reguliere geneeskunde, en kritiek op de bijwerkingen van conventionele therapie ten opzichte van de veiligheid van CAM. Van de patiënten rapporteerde 61% dat hun IBD door het gebruik van CAM duidelijk was verbeterd. En 16% constateerde een verlichting tijdens de CAM-therapie. 47% van de patiënten betaalde meer dan €400 per jaar voor CAM.
Conclusies: Het gebruik van Natuur geneeskunde is een gemeenschappelijk iets bij patiënten met IBD.
De meest aangehaalde redenen voor het gebruik van CAM waren de veiligheid ervan en de ontevredenheid over de conventionele therapie, met inbegrip van de bijwerkingen. Een voordeel is bovendien dat CAM naast de conventionele therapie kan worden gebruikt.

3. Natuurgeneeskunde en diarree bij kinderen
Natuurgeneeskundige -behandelingen bij acute diaree bij kinderen: een meta-analyse
Cornelius W. Van Neil, MD*,, Chris Feudtner, MD, PhD, MPH,, Michelle M. Garrison, MPH and Dimitri A. Christakis, MD, MPH.

Doel: We weten dat diarree tijdens de kinderjaren bijdraagt tot een groot aantal sterfgevallen wereldwijd. Diverse veelvoudige studies hebben aangetoond dat kinderen die via de mond Lactobacillus krijgen toegediend, dit preventief werkzaam is. Bij een meta-analyse en randomized, gecontroleerde studies werd gekeken of de behandeling met Lactobacillus klinische resultaten opleverde bij kinderen met acute infectie diarree.
Methode: De studies waren gericht op bibliografische gegevensbestanden van zowel traditionele biomedische gegevens als op gepubliceerde gegevens uit de alternatief geneeskundige literatuur vanaf 1966 tot 2000. Hierbij werd gezocht op termen als ‘diarree’, ‘buikgriep’, ‘Lactobacillus’, ‘probiotic’, ‘rotavirus’ en ‘yog(h)urt’. Er werd alleen gebruikt gemaakt van studies die voldoende waren gecontroleerd; dubbel blinde, gecontroleerde proeven en randomized onderzoek waarbij de behandelingsgroep Lactobacillus ontvingen en de controlegroep een adequate placebo. Hierbij werden klinische resultaten van diarree-intensiteit opgetekend. Het onderzoek bracht 26 studies naar voren waarvan er 9 voldeden aan de criteria. Onafhankelijke waarnemers onderzochten de studiekenmerken en klinische resultaten.
Resultaten: Het geeft aan dat er een vermindering van de duur van diarree optreedt van 0.7 dagen (95% betrouwbaarheidsinterval: 0,3 –1,2 dagen) en een vermindering van diarreefrequentie van 1,6 stoelgang op dag 2 van de behandeling (95% betrouwbaarheidsinterval: 0,7 –2,6 minder krukken) in vergelijking met hen die een placebo ontvingen.
Conclusie. De resultaten van deze meta-analyse veronderstellen dat Lactobacillus als behandeling voor kinderen met acute diarree veilig en efficiënt is.

DELEN