Betula alba

DELEN

Betula albaBerkenblad; witte berk

De berk werd volop gebruikt in Europa in de tijd van de middeleeuwen. Dragendorff, één van de oude schrijvers, vertelt ons dat de schors kan worden gegeven bij malaria, koorts, waterzucht, jicht en aandoening van de longen. De eigenschappen van berkenolie zijn bekender, door de eigenschappen van salicylzuur en methylsalicylaat; twee bekende germiciden en bactericiden in de wereld van de geneeskunde. Ze beschermen de huid tegen zowel bacteriële als schimmelinfecties. Berkenolie bevordert ook het plassen. De  twee componenten die verantwoordelijk zijn voor deze eigenschap zijn betulenol en betulene.

De Betula helpt mensen om gewicht te verliezen, verwijdert gifstoffen uit het lichaam, bevordert de spijsvertering, geneest infecties in de urinewegen, reinigt de nieren en verlaagt de bloeddruk. Het verbeteren van het urineren helpt ook de vorming van nierstenen en aandoeningen zoals jicht en artritis te voorkomen. Dit kan een gunstige rol spelen bij ziekten geassocieerd met onjuiste secretie van hormonen, met inbegrip van diabetes. Als een afkooksel (bladeren en schors), wordt het vaak toegevoegd aan een bad om te helpen bij de behandeling van chronische huiduitslag. Je kunt ook het afkooksels op je hoofdhuid gebruiken ter bestrijding van haaruitval en roos. In cosmetische producten, meestal in de vorm van een extract, wordt de olie vaak gebruikt als vervanging van andere aromatische oliën. Soms worden de bladeren en bast van de boom direct op de huid aangebracht, maar praktischer is het gebruik via badolie, gezichtscrème, shampoo, scheerschuim en maskers.

Beschermende en verzorgende crème op basis van betuline

Betuline geeft de schors van de berk (de kurk) zijn witte kleur. De dunne kurklagen ontstaan uit het groeiweefsel, het zogenaamde kurkcambium, dat de stam omhult en meegroeit. Deze kurklagen zijn zo rijk aan triterpenen, waarvan betuline de belangrijkste is, dat deze ongeveer 25% van het gewicht aan droge stof vormen. Een dergelijke verrijking van de weefselcellen door een secundaire plantaardige stof is bijzonder ongewoon.

De triterpenen beschermen tegen microbacteriële aantasting, reflecteren het licht en zijn er mede de oorzaak van dat de berk de loofboom is die het best tegen vorst bestand is. De antibacteriële en schimmelwerende werking tegen kiemen van huidaandoeningen zijn ook in vitro aantoonbaar gebleken.

Biochemisch gezien is betuline verwant aan lanoline (wolwas). Beide stoffen ontstaan uit squalen, waarbij het dierlijke organisme lanoline vormt en het plantaardige organisme betuline (danwel andere triterpenen). In volgende biochemische fasen kunnen steroïden ontstaan, zoals cholesterol in het dier of sitosterol in de plant. Dermatologische toepassing van betuline is juist vanwege deze samenhang voor de hand liggend. De verzorgende en genezende werking van betuline werd dan ook al in de negentiende eeuw beschreven.

Daarnaast bestaat er een traditie op het gebied van de dermatologische toepassing van aftreksels van de berkenkurk of van betuline bevattend teer in Scandinavië, Rusland en Noord-Amerika.

Tegenwoordig is het aantal medisch-farmacologische publicaties over betuline, betulinic acid, oleanolic acid en lupeol (bijvoorbeeld www.pubmed.com) al tot ver boven de 1000 gestegen. Wie zich dus verder wil informeren, vindt daar uitgebreide  informatie.

Toch lukte het tot op heden niet om een gezuiverd triterpeenextraxt uit berkenkurk te winnen. Teer is vanwege zijn kankerverwekkende werking in onbruik geraakt. De moeilijk oplosbare stoffen konden niet in een geschikte toepassingsvorm worden gebracht. Maar daar is nu verandering in gekomen. De triterpenen worden volgens een nieuw ontwikkeld, gepatenteerd procédé gewonnen als poeder dat zo goed als wit is. Het extract is volgens de nieuwste veiligheidsbepalingen farmacologisch en toxicologisch getest. Daarbij bleken geen aanwijzingen voor mutagene, sensibiliserende of andere toxische eigenschappen. Het triterpeenpoeder vormt een galenische (natuurlijke) remedie door het feit dat het met zuiver plantaardige oliën en water een stabiele crème vormt die verschillende opmerkelijke eigenschappen bezit:

  • De triterpenen vervullen de functie van emulgator. Vreemde emulgatoren zijn dus niet nodig voor de berkencrème;
  • De triterpenen stabiliseren de berkencrème microbiologisch. Toevoeging van conserveringsmiddelen kan dus achterwege blijvenl;
  • De semi-vaste toestand blijft ook intact bij hogere temperaturen (getest tot 80º C). De crème is dus tropenbestendig.
  • Triterpenen geven de crème een milde pittige geur.

Na intensief onderzoek en ontwikkeling kunnen nu nieuwe, 100% natuurlijke huidverzorgingsproducten worden aangeboden. De eerste variant, berkencrème naturel, onderscheidt zich door haar uiterst eenvoudige receptuur:

  • Water (Aqua)
  • Avocado-olie (Avocado oil)
  • Amandelolie (Almond oil) en
  • Berkenkurkextract (Betula alba)

Berkencrème naturel is derhalve bijzonder geschikt voor de basisverzorging van de gevoelige huid die vatbaar is voor allergieën. Zij trekt snel in en maakt de huid soepel en zacht.Haar verkoelende werking is ook bij jeuk aangenaam. Er blijft geen storende vetfilm achter op de huid. Voor de droge huid is er de variant berkencrème met bijenwas. De combinatie van stoffen in berkencrème naturel wordt aangevuld met gezuiverde bijenwas waardoor het vetgehalte extra wordt verhoogd. Zij is crèmiger en bijzonder geschikt voor de beschermende basisverzorging van huid en nagels die neigen naar kloven en ontstekingen. Als derde variant is er berkencrème naturel met rozenolie. Een vleugje echte rozenolie geeft de crème in combinatie met de milde pittige geur van de berkenkurk een unieke natuurlijke geur.

Berkencrème naturel en berkencrème met bijenwas kunnen zeer goed afwisselend ’s morgens en ’s avonds gebruikt worden. Berkencrème naturel is door haar snel intrekkende, verkoelende werking bijzonder geschikt voor gebruik overdag, terwijl berkencrème met bijenwas de beschermende en regenererende huidfuncties ‘s nachts ondersteunt.

Hoewel betuline een van de eerste vastgestelde plantaardige stoffen was – het werd namelijk al in 1788 beschreven – worden er nu dus pas voor het eerst huidverzorgingsproducten op basis van betuline aangeboden.

Dhr. A. Scheffler

DELEN