Açaibessen

DELEN

Gezonder kan bijna niet

Eén handvol açaibessen bevat evenveel antioxidanten als vijf porties wortelen, appelen of broccoli. De bes bevat niet alleen zeer veel antioxidanten en vitaminen (vooral B1, B2, B3, C en E), maar is ook bijzonder rijk aan aminozuren, omega 3-vetzuren, vezels, proteïnen en andere belangrijke fytonutriënten zoals anthocyaniden en fytosterolen. De ‘cocktail’ van al deze gezonde nutriënten verhoogt het energieniveau, verlaagt de cholesterol, versterkt het immuunsysteem en verbetert de vertering en bloedcirculatie. Een bes dus om eens nader onder de loep te nemen.

Groei en bloei

Açai (spreek uit: aa-saa-ie) is een palmboom die groeit aan de oevers van de rivieren uit de Amazone. De dunne palmbomen kunnen wel dertig meter hoog worden. De palmbladeren zijn lang en donkergroen, en kunnen ruim twee meter lang worden. De Palmbomen komen tot bloei in de droge periode van september tot december. Ze worden bestoven door kevers die het stuifmeel van de mannelijke bloemen naar de vrouwelijke brengen. De jaarlijkse productie is drie tot vier oogsten, en elke oogst geeft drie tot zes kilo fruit per boom. De Açai-bomen komen overal voor langs de oevers, doordat de toekans en de papagaaien de pulp en de zaden verspreiden. 95% van de Nationale productie is geconcentreerd in Belém in provincie Para. Alleen al in de stad Belém wordt er 200.000 kilo Açaí-pulp per dag gebruikt.

Traditioneel gebruik

Van de Açai-bomen wordt vrijwel alles gebruikt: de stengels, de bloemen, de vruchten en de bladeren, en de kern van de stam produceert een uitstekende kwaliteit palmito, een heerlijk frisse substantie die gebruikt kan worden in diverse salades. Millennium lang wordt Açai gebruikt door de lokale bevolking die leeft aan de oevers van de Amazone. Bij de traditionele Amazonevolkeren is de açaibes een belangrijk onderdeel van de dagelijkse voedingsinname. De vrucht wordt nu op grote schaal verwerkt in energiedranken, vitaminepreparaten, voedingsmiddelen en zelfs tandpasta. In het zuidelijk deel van Brazilië is Açai veruit de populairste vruchtendrank.

In het noordoosten van Brazilië wordt Açai gebruikt voor diverse zowel zoete als hartige gerechten, een cultureel onmisbaar product. Vanuit dit noordoosten is dit cultuurgebruik van Açaí verder gegaan richting zuidoost en zuid Brazilië. In Rio de Janairo alleen al wordt zo’n 500.000 kilo Açaí per dag gebruikt. Nu wordt Açai zeer intensief naar de Verenigde Staten, hoofdzakelijk Miami, verscheept. Miami zorgt op zijn beurt weer voor de internationale belangen. De industrie van Manaus in Brazilië heeft ontdekt dat de pitten van de Açaíbessen van groot belang zijn als surplus (caroço), terwijl ze eerst als afval werden weggeworpen.

De ‘vrucht die huilt’

De naam van de Açai is een verbastering van het indiaanse tupiwoord ïwasa’i, en heeft als betekenis ‘de vrucht die huilt’. Over de naamgeving bestaat ook een interessante legende. Er leefde eens een vrouw met de naam Iaçá, dochter van een indiaans stamhoofd. Er heerste een hongersnood, en het stamhoofd besloot alle pasgeborenen te doden om minder monden te hoeven voeden. Iaçá raakte zwanger, en haar kind werd conform de regels gedood. Iaçá keerde dagelijks terug naar de plek waar haar kind begraven lag. Er was een palmboom gaan groeien op de grafheuvel. Op een dag, toen de palm reeds tot een volwassen boom was gegroeid, zag Iaçá haar kind. Ze omhelsde haar, maar ze bleek de palm te omhelzen. Ze stierf onmiddellijk. De dode Iaçá werd gevonden, en de hongerige indianen begonnen de vruchten van de palm te eten. Daarna leden ze nooit meer honger. Als eerbetoon aan zijn dochter noemde het stamhoofd de palm naar haar, de klanken in omgekeerde volgorde: AÇAI.

De bessen

De donkerpaarse bes ziet er een beetje uit als een druif en de smaak lijkt op die van bramen of kersen, met een vleugje chocolade. De açaí-bessen staan de laatste jaren steeds meer in de belangstelling. Het grote aantal antioxidanten en de bijzondere smaak die doet denken aan bosbes, noten en chocolade heeft de vrucht in korte tijd populair gemaakt. Hierdoor zijn in Zuid-Amerika nu ook de açaíplantages in aantal en omvang toegenomen, waar de vrucht tot het begin van de 21e eeuw alleen nog maar voor lokaal gebruik geteeld werd.

In de Verenigde Staten is de populariteit sterk gestegen nadat er aandacht aan de açaí werd gegeven door televisiedokter Mehmet Oz (dr. Oz). Hierin werd gesteld dat de vrucht een goede ondersteuning kan bieden bij het tegengaan van overgewicht. Maar over deze bewering bestaat onder medici twijfel. Op het Internet zijn sindsdien diverse sites ontstaan waarin allerlei preparaten op basis van açaí worden aangeboden; de vrucht wordt daarbij vaak als wondermiddel tegen bijna elke ziekte aangeprezen. Hier wordt door de medische wetenschap echter met veel scepsis naar gekeken; de vrucht kan een gezonde aanvulling op het menu zijn, maar is geen wondermiddel.

In Brazilië werden de bessen van oudsher geroosterd en gemalen. Het poeder werkte als een koortswerend middel. Het persen van de bessen leverde een olie op, als een remedie tegen tuberculose. Açai wordt ook gebruikt bij het stelpen en reinigen van bloed en tegen geelzucht, bloedarmoede, parasieten, diarree, suikerziekte, zweren en leverziekten. Tegenwoordig wordt aangenomen dat de açaibessen, vanwege hun rijkdom aan antioxidanten (anthocyaninen en flavinoïden), een positieve invloed kunnen hebben op hart- en vaatziekten, ziekte van Alzheimer, bacteriële infecties, cholesterol, urineweginfecties en het vertragen van de verouderingsprocessen. Onder veel Brazilianen is açai ook erg populair als afrodisiacum en libido-opwekkend middel.

Açaisap

Het açaisap wordt vaak ingezet ter ondersteuning van vermageringskuren, omdat het de ontgifting bevordert. Açaisap heeft tevens ontstekingsremmende en antibacteriële eigenschappen en heeft een positieve invloed op de gewrichten. Het sap heeft een gunstige invloed op de slaap en maakt je huid mooier en jonger. Sinds Oprah Winfrey in haar televisieshow açaisap heeft aangeprezen als een uitstekend middel om afslanking te bevorderen, is açai nog sterk in populariteit toegenomen.

Wetenschap

Eigenaardig genoeg is er zeer weinig wetenschappelijk onderzoek verricht naar de werkingen van açai. Een simpele zoektocht in de database ENTREZ, waarin vrijwel alle wetenschappelijke publicaties zijn te vinden, levert met de term ‘acai’ slechts 55 vermeldingen op. Van deze 55 zijn er ongeveer veertig die op de vrucht betrekking hebben. Met de wetenschappelijke naam Euterpe oleracea komen er twintig artikelen uit de database rollen. Het vroegste artikel stamt uit 2004, slechts zes jaar geleden. Een interessant artikel demonstreert dat açai een groeiremmende werking lijkt te hebben op leukemiecellen. De verwachting is dat er in de nabije toekomst meer bekend zal worden over de heilzame werking van açai.
Maar door zijn hoge antioxidant- en anthocyaninenwaarden, de hoogste antioxidantwaarden van bijna al het fruit in de wereld, kun je stellen dat het hierdoor als vrucht het  immuunsysteem ondersteunt. Ook is het een feit dat in de açaibes drie plantensterolen (of fytosterolen) zijn geïdentificeerd: bèta-sitosterol (antikankervechter), campesterol en sigmasterol. En we weten dat deze fytosterolen  tal van voordelen voor de gezondheid bieden, en de hart- en spijsverteringsfuncties verbeteren.

Kwaliteit

De concentratie van de werkzame bestanddelen in de verschillende eindproducten die op de markt zijn is uiteraard van groot belang. Veel aanbieders leveren een extract van 4:1. Maar er zijn ook producten met een concentraat (7:1). Deze leveren maar liefst 75% meer werkzame bestanddelen per gram. Tevens blijft de gehele voedingswaarde behouden. Ook de wijze waarop het gedroogd wordt is belangrijk. Veel aanbieders drogen het product d.m.v. verhitting. Bij verhitting gaan nagenoeg alle werkzame bestanddelen verloren. Je hebt ook gevriesdroogde açai. Door het vriesdrogen blijven de werkzame stoffen behouden. De gehele voedingswaarde van de bes blijft hierdoor in tact. Bij het aanschaffen van açai-producten is het dus belangrijk om op de kwaliteit te letten. Een eigen açaiboom in de achtertuin is voor ons Nederlanders helaas geen optie. Maar gelukkig zijn er kwalitatief goede producten op de markt.

 

 

Reference

DELEN