Duurzame therapieën bij reumatoïde artritis

DELEN

Reumatoïde artritis (RA) is een veel voorkomende systemische aandoening, die het bindweefsel aantast, pijnlijke gewrichtsontstekingen veroorzaakt, functievermindering geeft en misvorming van de gewrichten tot gevolg heeft. Er zijn weinig andere aandoeningen die zoveel geassocieerd worden met complementaire of alternatieve behandelingen dan RA, en voor weinig andere ziekten worden zoveel verschillende natuurlijke alternatieve behandelingen aangeraden. De volgende behandelingen werden, in ons onderzoek bij organisaties, aangeraden: aromatherapie, homeopathie, hypnotherapie, magneettherapie, massage, reflexologie en yoga. Bij het extraheren van informatie uit zeven boeken over duurzame-therapieën kwamen nog veel meer behandelingen naar voren: aromatherapie,  ayurveda,  betaine,  chiropractie, koper, volwaardige voeding, enzymtherapie, vasten, vezels, geleide imaginatie, kinesiologie,etc. Een snelle toont het ongemakkelijke gevoel aan van het ontbreken van consensus tussen de schrijvers. De adviezen zijn overduidelijk niet gebaseerd op betrouwbaar bewijs. In dit artikel zal ik een samenvatting geven van het onderzoeksbewijs van de belangrijkste therapieën, gebaseerd op gecontroleerde klinische onderzoeken. Behandelingen zoals beweging, applicatie van warmte of koude, etc., werden als regulier beschouwd, en daarom uitgesloten.

Acupunctuur

Bij een systematische inspectie werden er acht gecontroleerde, maar niet noodzakelijk gerandomiseerde, klinische acupunctuuronderzoeken gevonden betreffende RA. Vijf van deze onderzoeken suggereren dat acupunctuur effectief is voor pijnreductie. Maar door methodologische fouten kon geen krachtige conclusie worden bereikt. Een recente samenvatting van het bewijs dat alleen op RA betrekking heeft, toont aan dat er maar één gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek (RCT) bestaat, dat in 1974 gepubliceerd is. De resultaten daarvan tonen aan dat acupunctuur een significante, lange termijn pijnvermindering geeft bij RA. De schrijvers van het overzicht concluderen dat de basis van het bewijs momenteel nog te smal is voor krachtige aanbevelingen, maar ‘meer onderzoeken … zijn gerechtvaardigd’. Schrijver dezes is het zeker met dit standpunt eens.

Voeding

Er bestaat een sterk, oud geloof dat RA kan verbeteren, volgens sommigen zelfs kan genezen, door dieetmaatregelen. Uit klinische onderzoeken komen bepaalde bewijzen. Door een systematische beschouwing van vier gecontroleerde, klinische onderzoeken, kon worden vastgesteld, dat een vegetarisch dieet, en vasten kunnen leiden tot een lange termijn verbetering met betrekking tot de pijn en aanverwante gevolgen van RA. Een recent onderzoek voorziet in meer bemoedigend bewijs. Dit dubbelblind, gerandomiseerde, gecontroleerde onderzoek duurde 24 weken. Vijftig RA-patiënten werden aan twee verschillende diëten blootgesteld: De eerste groep kreeg een experimenteel dieet dat rijk was aan onverzadigde vetten, laag in verzadigde vetten, met hypo-allergene voedingsmiddelen. De andere groep kreeg een goed gebalanceerd controle-dieet. De belangrijkste maatstaf was de verbetering van  symptomen van RA (Paulus index). Andere maatstaven waren de mate van RA activiteit bij 12 en 24 weken bij de verschillende dieetgroepen. Het percentage patiënten met een algemene 20% of 50% respons was na 24 weken niet verschillend bij de twee groepen. De experimentele groep neigde naar betere uitkomsten bij de meeste variabelen, maar alleen bij vier parameters (Ritchie’s index, gevoelige en gezwollen gewrichten, en erythrocytensedimentatiesnelheid (ESR) werden statistisch significante verschillen gevonden. Na aanpassing voor gewichtsverschillen waren alleen nog het aantal gevoelige gewrichten en de ESR significant verbeterd. In de klinische praktijk zal vaak blijken dat deze dieetbenaderingen beperkingen hebben. Vasten is natuurlijk alleen een tijdelijke maatregel, en vegetarische diëten worden veelal geassocieerd met weinig inschikkelijkheid.

 Kruiden

  • Blauwe bosbes
  • Braam
  • Bupleuri folcatum
  • Bupleurum ginseng
  • Curcuma
  • Gember
  • Hawthornbessen
  • Zoethout
  • Panax ginseng
  • Kalotje
  • Geelwortel
  • Valeriaan
  • Wild Yam

Er zijn diverse kruiden in klinisch onderzoek getest. Er is een dubbelblind, placebogecontroleerd (RCT) onderzoek geweest naar een kruidenmix van Withania somnifera, Boswellia serrata, Zingiber officinale en Curcuma longa, waarbij 182 RA-patiënten betrokken waren. Van de vele uitkomsten was er na 16 weken alleen een significant verschil tussen de twee groepen met betrekking tot zwelling van de gewrichten. Een ander onderzoek betrof de Zwarte bes (Ribes nigrum). Ribes nigrum zaden bevatten hoge niveaus γ-linoleenzuur (GLA) en verschillende bewijslijnen tonen aan dat dit ontstekingsremmende eigenschappen bezit. Het RCT-onderzoek werd uitgevoerd met zwarte bessenzaadolie (15 capsules per dag) versus placebo, die gedurende 25 weken aan RA-patiënten werd gegeven. De experimentele groep toonde objectieve tekenen van verminderde RA-activiteit, hoewel de klinische respons niet significant superieur was. Een andere rijke bron van GLA is Boragio officinalis. Er zijn twee onderzoeken beschikbaar met betrekking tot Boragio officinalis; één met 37, en één met 56 RA-patiënten. In beide gevallen werden significante klinische verbeteringen vastgesteld van de experimentele groep in vergelijking met de placebo-groep. Ook Boswelia (Boswellia serrata) heeft ontstekingsremmende eigenschappen, in dit geval door reductie van de leukotrinensynthese. Een voorlopig rapport van een placebo gecontroleerd RCT toonde aan dat 3600mg Boswellia-extract dagelijks geen positief effect had op pijn of functie bij 37 RA-patiënten. Een drievoudig RCT-onderzoek onderzocht Teunisbloem (Oenothera biennis) olie-capsules van 540mg GLA tegenover een combinatie van 240mg ecosapentaeenzuur (bv zwartebessenolie) plus 540mg GLA, en placebo. Het onderzoek werd gedaan met 49 RA-patiënten. De twee experimentele groepen toonden een vermindering van het gebruik van non-steroïde ontstekingsremmers NSAID), maar geen significante verandering in klinische uitkomsten. Moederkruid (Tanacetum parthenium) is ook getest in een zes weken durend RCT-onderzoek met 41 RA-patiënten. Deze kregen dagelijks 70-86mg gehakte, gedroogde moederkruidbladeren, of een placebo. Bij dit onderzoek werden noch subjectieve, nog objectieve verschillen tussen placebo en Moederkruid waargenomen. In een ander onderzoek werden conventioneel behandelde RA-patiënten vergeleken met 15 RA-patiënten die gedurende 4-6 weken 300mg knoflook (allium sativum) kregen toegediend. Van de experimentele groep toonde 87% een ‘goede partiele’ respons. Er zijn verschillende Europese kruidenbereidingen in klinische onderzoeken getest, met vaak positieve resultaten voor RA-patiënten. Van deze kruidenpreparaten is alleen Phytodolor (met Populus tremula, Fraxinus excelsior en Solidago virgaurea) onderworpen aan onafhankelijk, te repliceren klinisch onderzoek. Alles bij elkaar laten deze studies geen twijfel bestaan over de effectiviteit om de symptomen van RA te verlichten. Ook van Tripterygium wilfordii Hook, dat vaak wordt aangeraden bij RA, bleek uit twee RCT-onderzoeken dat het ontstekingsremmend werkte, en de objectieve tekenen, en de subjectieve symptomen van RA te verminderen.

Samenvattend kan gesteld worden dat uit het diverse bewijsmateriaal blijkt dat sommige kruidenpreparaten veelbelovende resultaten hebben, maar niet 100% overtuigend zijn. De vragen die gesteld moeten worden zijn: bestaan er kruidenpreparaten die efectiever zijn dan de standaardtherapieën? Zijn ze waardevolle aanvullingen, of moeten ze gebruikt worden in plaats van de conventionele medicamenten? Kennen ze minder bijwerkingen? Wat zijn de kosten in vergelijking met de conventionele behandeling?

Homeopathie

Een recentelijk gepubliceerde beschouwing gaf een samenvatting van drie RCT’s, waarbij in totaal 226 RA-patiënten betrokken waren. De kansverhouding was 2.04 in het voordeel van homeopathische middelen t.o.v. placebo. Geen enkel specifiek homeopathisch middel leek meer effectief dan een ander. Op basis van dit dunne bewijsmateriaal, lijkt het voorbarig om homeopathische middelen bij RA voor te schrijven.

Hypnotherapie

Er zijn tal van klinische onderzoeken die lijken aan te geven dat hypnotherapie bruikbaar is bij pijn-management. Vooral de pijnperceptie lijkt positief beïnvloed te worden. Maar gezien de vele methodologische tekortkomingen, en het ontbreken van harde RCT’s met betrekking tot RA-patiënten, kan er op dit moment nog geen positieve aanbeveling worden gedaan.

Ontspanning

Ontspanningstechnieken worden vaak aanbevolen bij RA. Uit een RCT-onderzoek met 68 RA-patiënten bleek dat spierontspanningsoefeningen in vergelijking met geen behandeling goed werkten met betrekking tot symptomatische verlichting. De patiënten kregen bij dit onderzoek gedurende 10 weken twee keer per week 30 minuten ontspanningstherapie, waarna zij zowel verbetering ondervonden voor zowel functie als welzijn. Een recent gepubliceerde systematische beschouwing van alle beschikbare RCT’s met betrekking tot ontspanning voor chronische pijn (niet specifiek voor RA) gaf ook voorzichtig positieve resultaten.

Supplementen

Diverse RCT’s hebben gematigde positieve resultaten laten zien met betrekking tot het gebruik van reguliere supplementen bij RA. Met name de oliecapsules (PAO’s)zijn rijk aan eicosapentaeenzuur en docosahexaeenzuur. Deze essentiële vetzuren hebben ontstekingsremmende eigenschappen doordat ze invloed hebben op het prostaglandine-metabolisme. Maar ook de groenlipmossel (perna canaliculus) is getest in een RCT met 30 RA-patiënten. Ze gebruikten 1150mg mosselpoeder per dag, of 210mg lipidenextract per dag. Hier kwam uit dat 76% van de patiënten een positieve respons gaf, waarbij er geen verschil was tussen beide groepen. Aangezien er geen controle (placebo) groep was, kan hieruit niet worden opgemaakt of beide groepen even effectief of even ineffectief waren. In een open pilot-onderzoek kregen 20 RA-patiënten 20μg of 1000μg selenium, oraal toegediend, gedurende vier weken. Aan het einde van dit onderzoek waren zowel immunologische als klinische resultaten positief. Dit onderzoek moet herhaald worden in een hard RCT-onderzoek.

Conclusie

Duurzame natuurlijke therapieën worden vaak gebruikt bij patiënten met Reumatoïde artritis, waarbij de claims met betrekking tot effectiviteit alom aanwezig zijn. Er bestaat veelbelovend bewijs voor enkele voedingsaanpassingen, enkele kruidenpreparaten, voor ontspanningstechnieken en voor visoliesupplementen. Er is echter nog veel werk te verzetten om met bewijzen hard te maken dat RA-patiënten geholpen kunnen worden met Duurzame natuurlijke therapieën

© Ed van der post

 

 

DELEN