DELEN

Men kan nauwelijks een fitness- of wellnesscentrum bezoeken of men wordt geconfronteerd met een aanbieding van een of andere yogavorm. Naar schatting zijn er op dit ogenblik wereldwijd ongeveer 50 miljoen mensen die dagelijks yoga beoefenen. Merkwaardig daarbij is dat het grootste aantal verspreid is over West-Europa, de Verenigde Staten en Canada. Merkwaardig toch, want yoga komt uiteindelijk uit India. Waaraan is deze ontwikkeling toe te schrijven? Eeuwenoude Oosterse tradities deden het al vermoeden, maar nu is het ook daadwerkelijk wetenschappelijk bewezen: yoga verbetert je leven. Uit onderzoek van wetenschappers van de Harvard Medical School blijkt dat yoga niet alleen goed is voor lichaam en geest, maar ook je seksleven een enorme impuls kan geven. Een voorbeeld van een schitterende video

Onderzoek

Voor het onderzoek aan de Harvard Medical School werden 40 gezonde vrouwen tussen de 22 en 55 jaar gevraagd om gedurende 12 weken elke dag een uur lang 22 specifieke yogaposities (asana’s) te oefenen. Deze asana’s werden uitgekozen omdat ze een positief effect zouden hebben op buik- en heupspieren, spijsvertering, gewrichten en humeur. Na de onderzoeksperiode bleek dat 75% van de vrouwen een aanzienlijk beter seksleven had dan daarvoor.

Yoga ter preventie

Yoga is een eeuwenoud systeem van ontspanning, beweging en genezing dat zijn oorsprong heeft in de Indiase filosofie. Het achterliggende idee van dit systeem is om via preventie, door het uitvoeren van dagelijkse praktijkoefeningen, gezond te blijven. Yoga kan daarom beschouwd worden als een actieve, niet-invasieve techniek. De eerste beschrijvingen van yoga zijn geschreven in het Sanskriet, de klassieke literaire taal van India. Het eerste en bekendste werk is het boek ‘De Yoga Sutra’s’, dat meer dan 2.000 jaar geleden geschreven is. Maar yoga wordt zelfs al veel langer beoefend, namelijk al meer dan 5000 jaar. Hoewel de eerste concepten na verloop van tijd zijn aangepast door vertalingen en wetenschappelijke interpretaties, zijn de fundamentele beginselen en de beschrijving van de beoefening van yoga in de zoektocht naar de ziel grotendeels intact gebleven. Yoga wordt beschreven als ‘de eenheid van lichaam en geest’, waarbij de fysieke, mentale, intellectuele, emotionele en spirituele dimensies je naar een harmonische staat van zijn brengen. De filosofie van yoga wordt soms afgebeeld als een boom met acht takken. Deze acht takken zijn: pranayama (ademhalingsoefeningen), asana (lichaamshoudingen), yama (moreel gedrag), niyama (gezonde gewoonten), dharana (concentratie), prathyahara (terugtrekken van de zintuigen), dhyana (contemplatie) en samadhi (hoger bewustzijn ). Er zijn verschillende yogascholen in Nederland, waar veerschillende vormen van yoga worden onderwezen, zoals hatha yoga, karma yoga, bhakti yoga en raja yoga. Deze scholen variëren in het gebruik van oefeningen en de acht takken. Maar ze zijn allemaal vergelijkbaar in hun streven naar het doel van zelfverwerkelijking en de controle van geestelijke, fysiologische en psychologische parameters door middel van yoga.

Yoga als therapie

Zoals we in het begin al zagen wordt yoga momenteel beoefend door gezonde personen met het doel om te ontspannen, als fitness, en om een gezonde levensstijl te bereiken. Maar yoga kan ook meer zijn dan dat. Yoga kan namelijk ook aanbevolen en gebruikt wordt voor een verscheidenheid aan medische aandoeningen. Zo zijn er sterke aanwijzingen dat het gebruik van yoga bij de behandeling van hypertensie ondersteunend werkt. Er is voldoende bewijs dat het gebruik van yoga als ondersteuning bij het verminderen van het dagelijks niveau van stress en angst bij zowel kinderen als volwassenen effectief is. Ook zijn er goede aanwijzingen voor het gebruik van yogatherapie bij de behandeling van hoogteziekte, artritis, astma, hart- en vaatziekten, carpaal tunnelsyndroom, epilepsie, longziekten, psychiatrische aandoeningen (waaronder de obsessief-compulsieve stoornis (OCS) en depressie). Hoewel er heel veel yogaleraren zijn, zijn er helaas relatief weinig yogatherapeuten. Yogatherapeuten bieden vaak individuele sessies aan of kleine groepslessen voor specifieke gezondheidsproblemen. De therapie is dan meestal geïndividualiseerd, maar het kan ook dat uit de protocollen die zijn ontwikkeld en getest in klinische studies voor specifieke gezondheidsproblemen oefeningen worden aangeleerd. De combinatie van het meer individueel moeten werken, en de expliciete richtlijnen zijn misschien een belemmering om yoga meer te richten op specifieke gezondheidsaspecten. Het is nu eenmaal een stuk eenvoudiger algemene lessen te geven aan een grotere groep deelnemers. En uiteraard zijn individuele sessies heel wat kostbaarder voor de deelnemer dan een groepsles. Dat vormt een extra belemmering.

Yoga in de praktijk

Zowel deskundigen als de traditie dicteren dat de beste tijd om yoga te beoefenen op een lege maag en een lege blaas is. Idealiter is yoga aanbevolen in de vroege ochtend voor het ontbijt. Anders twee uur na een lichte maaltijd, of vier uur na een zware maaltijd. De techniek wordt meestal uitgevoerd op blote voeten met losse en comfortabele kleding. Gemiddeld duren yogalessen 30-90 minuten, en de studenten worden aangemoedigd om thuis ook te oefenen. Sommige deskundigen stellen dat 10 minuten per dag meer voordelen oplevert dan een langere sessie van een keer per week. Ervaren yogi’s geloven ook dat de meest diepgaande voordelen komen na jaren oefenen of zelfs decennia. De praktijk leert dat je gedurende ten minste 30 minuten per dag moet oefenen met het oog op de algemene voordelen voor je gezondheid, alsmede de voordelen met betrekking tot specifieke gezondheidsklachten.

Verschillende yogavormen

Er zijn enorm veel verschillende vormen van yoga. Om er maar eens een aantal op een rijtje te zetten: Ananda yoga, Ashtanga yoga, Bhakti Yoga, Bhavan yoga, Bikram yoga, Dru yoga, Egyptische Yoga, Gentle yoga, Hatha yoga, Hot yoga, Iyengar yoga, Integraal yoga, Jnana Yoga, Jivamukti yoga, Karma yoga, Kripalu yoga, Kundalini yoga, Patanjala yoga, Power yoga, Raja yoga, Restorative yoga, Sahaja yoga, Silver Yoga, Sudarshan Kriya yoga, Therapeutische yoga, Zwangerschapsyoga, etc.

Iyengar yoga is oorspronkelijk ontwikkeld door B.K.S. Iyengar en benadrukt de precieze anatomische houdingen, terwijl bijvoorbeeld de Kripalu yoga een zachte stijl is die zelf-acceptatie, compassie en transformatie benadrukt. Ashtanga yoga, power yoga , Jivamukti en Bikram of Hot yoga zijn veel explosiever; de leslokalen zijn dan ook een stuk warmer door de actieve bewegingen en het springen van de ene pose naar de volgende. Er worden dan ook hoge eisen gesteld aan de gewrichten en het hart-en bloedsomloopsysteem.

Kundalini yoga benadrukt weer het zingen en de ademhalingstechnieken die effectief zijn bij een aantal psychiatrische aandoeningen, zoals angst en obsessief-compulsieve stoornis (OCS). Een Kundalini yogameester is in staat om de ademhaling tot vijf ademhalingen per minuut terug te brengen. Kundalini Yoga omvat de controle van onze levensenergie in relatie tot externe stimuli.

Sahaja yoga is gericht op het ontwaken van de kundalini (slapende goddelijke energie in het lichaam) met meditatie, door zich te richten op de chakra’s (de punten van de fysieke of spirituele energie). Deze vorm van therapie is succesvol gebleken in de behandeling van epilepsie; een deel van deze aanpak was om gedurende 10-15 minuten de aandacht te richten op de Sahasrara chakra (bovenkant van het hoofd).

Patanjali yoga omvat gedragstherapie gericht om in het leven de psyche of emotionele (niyama) en intellectuele (yama) niveaus te versterken.

Specifieke technieken

Andere onderdelen van yoga die door diverse studies uit India werkzaam blijken te zijn, zijn de diverse kriya, of reinigingstechnieken, zoals neti (neusreiniging met zoutoplossing). De verschillende soorten pranayama (ademhalingstechnieken) zoals ujjayi, waarbij de ademhaling langzaam en diep via de borstkas gaat (ongeveer zes ademhalingen per minuut) met als doel in de juiste volgorde het diafragma en de onderste en bovenste borstademhaling te stimuleren. Kapalabhati (‘adem van vuur’) of bhastrika, zijn weer snelle ademhalingstechnieken: ondiep, via de buik, met een hoge frequentie. Dan zijn er nog surya anuloma viloma of rechter neusgatademhaling, chandra anuloma viloma of linker neusgatademhaling, diepe ademhaling met het vasthouden van de adem, etc.

Onderzoek specifieke klachten en yoga

Uit onderzoek blijkt dat yoga niet alleen algemeen welzijnsverbeterend werkt, maar dat het ook effectief kan zijn bij de behandeling van specifieke gezondheidsklachten. Een aantal klachten waarbij onderzoek is gedaan zetten we hier op een rij. Door het uitvoeren van deze protocollen werden de verschillende aandoeningen positief beïnvloed. Helaas kunnen we alle resultaten door plaatsgebrek hier niet publiceren, maar het nodigt zeker uit tot nadere bestudering van de vele interessante onderzoeken die op dit vlak zijn uitgevoerd.

Angst

  • Therapeutische yoga (asana’s and pranayama) zijn gebruikt gedurende twee uur per week gedurende twee maanden voor de behandeling van angstbijklinischeneurose of
  • Bij gebruik van yoga gedurende een uur en dit drie keer per week gedurende drie maanden blijkt het effectief te zijn bij de behandeling van algemene angst.

Artritis

  • Yogawerd gedurende acht weken beoefend  een uur perweekgedurende achtweken de tijd omartrosete behandelen.
  • Eenvoudige asana’s en pranayama werden gedurende twee uur per dag, vijf dagen per week gedurende drie weken beoefend, gevolgd door wekelijkse sessies van nog eens drie maanden, om reumatoïde artritis te behandelen.
  • Heel belangrijk bij Bechterewpatiënten is en blijft bewegen. Een intensief oefenprogramma met aangepaste rug- en nekoefeningen is noodzakelijk om de beweeglijkheid zoveel mogelijk te behouden én om verdere verstijving tegen te gaan. Door middel van stretching en yoga wordt de spiertonus zoveel mogelijk onder controle gehouden en wordt de lenigheid bevorderd.

Astma

  • Een twee uur durende sessies van Sahaja yoga gedurende vier maanden. Het 40-daagse programma van yogatherapie bestaat uit asana’s, pranayama en Kriya yoga, gecombineerd met een vegetarisch dieet. Asana’s, pranayama en meditatie worden gedurende 65 minuten per dag gebruikt (minstens 16 keer per maand) gedurende een onderzoeksperiode van 54 maanden. Individuen krijgen tweeënhalf uur per dag yogales gedurende twee weken, en vervolgens oefenen ze dagelijks anderhalf uur yoga gedurende vier weken, waarbij langzame, diepe ademhaling (pranayama) gedurende 15 minuten wordt gebruikt, tweemaal daags gedurende twee weken.

Depressie

  • Een vorm van pranayama yoga, genaamd Sudarshan Kriya Yoga (SKY), gevolgd door Yoga Nidra (ontspanningsoefeningen) werd gedurende vier weken onderzocht en gebruikt. Ook Kundalini Yoga (een combinatie van asanas, pranayama en meditatie) werd gedurende een uur per dag in de ochtend beoefend , voorafgaand aan het ontbijt gedurende zes maanden. Sahaja yoga werd beoefend gedurende acht weken. Shavasana yoga werd 30 minuten per dag rond 7:00 uur beoefend gedurende 30 dagen. Een yoga-programma (7,5 uur per week), met inbegrip van fysieke houdingen, ontspanningstechnieken, gereguleerde ademhaling, devotionele liederen en lezingen werd gebruikt.

Hypertensie

  • Hoge bloeddruk verlaagt bij het beoefenen van yoga gedurende 3,5 uur drie keer per week gedurende drie maanden. Yoga relaxatietherapie werd beoefend tot tweemaal daags gedurende een jaar. Shavasana kan een- of tweemaal daags gebruikt worden gedurende zes maanden. Vijftien yoga sessies van elk 90 minuten gedurende 10 weken wordt ook gebruikt bij mensen met overgewicht met het metabool syndroom.

Opvliegers bij menopauze

  • Acht wekelijkse yoga sessies van 90 minuten gegeven door een gecertificeerdeyogaleraar, plus thuis, gedurende een uurten minste driekeerperweek, zijn effectief gebleken. Ademhalingsoefeningen, de zonnegroet, encyclischemeditatie een uur per dag, vijf dagen perweekgedurende acht weken werden ookgebruikt.

Kwaliteit van leven

  • IyengarYoga(twee lessen in een groep eneen individuele sessie thuisper week) werd gebruikt gedurende achtweken omde kwaliteit van levenbij patiënten met borstkankerte verbeteren. Dagelijkseyogasessies van een uur, uitgeoefend gedurende vijf keer perweek,viermaanden lang verbeterde de kwaliteitvanlevenbij gezondedeelnemers . Dru Yoga(40-minuutsessies), met een gekwalificeerde Druyoga-instructeur, zijn gedurende een keer perweek gebruikt, 12 weken langals een vormvanpalliatievezorg. Eenyogasessie van een uur, driekeerper weekin de vroegeochtendineenopenpark gedurende eenperiode van 12 weken, zijngebruiktomdekwaliteitvanlevente verbeterenbij patiëntenmetpancreatitis.

 Voorzorgsmaatregelen / Contra-indicatie

Algemeen: Hoewel er een aantal complicaties in verband zijn gebracht met yoga, zijn er weinig gerapporteerde bijwerkingen, gezien het grote aantal mensen dat yoga beoefent. Sommige posities en houdingen mogen niet worden gebruikt door mensen met bepaalde medische aandoeningen of ziektes. Yogatherapie mag alleen uitgeoefend worden onder gekwalificeerde begeleiding. Patiënten met een discopathie van de wervelkolom, breekbare of atherosclerotische halsslagaders, extreem hoge of lage bloeddruk, glaucoom, loslating van het netvlies, oorproblemen, ernstige osteoporose of cervicale spondylitis, en mensen die een verhoogd risico op bloedstolsels hebben moeten natuurlijk sommige omgekeerde poses niet doen. Bepaalde ademhalingstechnieken moet worden vermeden bij mensen met hart- of longziekten. Sommige deskundigen adviseren voorzichtigheid bij mensen met een voorgeschiedenis van psychotische stoornissen (zoals schizofrenie), als gevolg van een risico op een verslechtering van de symptomen, hoewel dit niet duidelijk aangetoond is in studies. Mensen met medische aandoeningen moeten daarom eerst gekwalificeerde beroepsbeoefenaren uit de gezondheidszorg raadplegen, bijvoorbeeld de huisarts, voor aanvang van yoga.

Reviews

Vanwege het uitgebreide onderzoek naar yoga, zijn er heel veel artikelen gepubliceerd over dit onderwerp. Hartman publiceerde een review over een aantal van de asana’s beoefend bij Hatha yoga. Beoordelingen van meditatie zijn ook gepubliceerd ten aanzien van de invloed hiervan op de fysiologie, alsmede op het gebied van de psychotherapie en psychiatrie. Diverse evaluaties van het gebruik van yoga voor de behandeling van astma, de preventie van hart- en vaatziekten, hartrevalidatie, hypertensie , rugpijn, pijn management , en vergrijzing zijn gepubliceerd. Een review over de wetenschap van de ademhaling vanuit yoga-perspectief is onlangs gepubliceerd.

Aantoonbare veranderingen

De fysiologische mechanismen van yoga zijn voornamelijk gericht op veranderingen in de intensiteit en verdeling van de excitatie en inhibitie in de hersenen: gewenning van reflex-stimuleringsgebieden; wijziging van de ritmiek van de functies, invloed op de homeostase; klassieke geconditioneerde reflexen, en een verschuiving van de vegetatieve balans. Yoga kan worden gebruikt om psychosomatische ziekten te behandelen of te voorkomen en in de revalidatie. Beoefening van yoga resulteert in het in evenwicht brengen van de werking van het sympathisch en het parasympathisch gedeelte van het autonome zenuwstelsel. Zowel fysieke als mentale stress, gedurende een lange periode, resulteert in sympathische dominantie, met als gevolg een geleidelijke stijging van de bloeddruk en hartslag, verhoogde stofwisseling, en endocriene stoornissen. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar yoga, en verschillende psychologische en natuurkundige theorieën worden daarbij naar voren gebracht. Onderzoek heeft aangetoond dat yoga de hartslag en bloeddruk, de ademtijd en de longcapaciteit kan beïnvloeden, de spieren ontspant, gewichtsverlies veroorzaakt en het algehele fysieke uithoudingsvermogen verbetert. Yoga heeft een positieve invloed op het niveau van bepaalde stoffen, zoals monoamines, melatonine, stresshormonen (cortisol), en GABA (gamma-aminoboterzuur). Veranderingen in diverse mentale functies, met inbegrip van waarneming, aandacht, cognitie, de verwerking van zintuiglijke informatie, en visuele waarneming zijn beschreven in de diverse onderzoeken. Meditatie verandert de perceptie, aandacht, cognitie, en visuele waarneming. Regelmatige beoefening van yoga lijkt effect te hebben op het zenuwstelsel, zoals verminderde visuele en auditieve reactietijd, verbeterde stabiliteit bij het testen van handvaardigheid, en een grotere baroreflex gevoeligheid. Een significante daling in de mate van optische illusie waargenomen met behulp van de Muller-Lyer-lijnen, kunnen optreden na het beoefenen van yoga gedurende een maand. De visuele waarneming van studenten verbeterde bij klinische studies na tien dagen yogabeoefening.

Vogelvrij vakgebied

Ieder jaar heb je in een weekend in september de Global Mala. Een wereldwijd evenement waarbij honderdduizenden mensen yoga deden voor het goede doel. Het idee voor Global Mala kwam vier jaar geleden van de Amerikaanse yogadiva Shiva Rea, die gerekend wordt tot een van de bekendste yogadocenten ter wereld. Het idee van dit evenement is om wereldwijd zoveel mogelijk mensen tegelijkertijd aan yoga te laten doen, opgedragen aan het goede doel. Vier jaar geleden werd het evenement voor het eerst georganiseerd. Het vreemde is dat op zondag 30 januari de Wereld Yoga Dag werd gehouden. Dit wereldwijde evenement wordt ook alweer voor het vierde jaar georganiseerd. De Duitse bedenkster van dit fenomeen vertelt: “Even zijn we allemaal één geest en één gedachte en dat zorgt voor een enorme, wereldwijde verbondenheid.” Op die dag doen yogi’s en yogini’s overal ter wereld hun oefeningen van 11 uur tot 1 uur. Zo ontstaat een wereldwijde 24 uur durende yoga-estafette. (http://www.worldyogaday.net/home/index.php) Er zijn tientallen soorten yoga, en er zijn blijkbaar ook tientallen soorten initiatieven . Met andere woorden één geest en één gedachte is niet synoniem aan yoga. Yoga is langzamerhand uit het geitenwollen sokkenimago aan het komen, en begint de weg van de commercie te vinden. Niet dat dit per definitie verkeerd is, maar al de onderzoeken die gedaan zijn naar het therapeutisch effect van yoga zijn voor mensen met serieuze klachten waarschijnlijk te vergeefs geweest; zij zullen langzaam naar andere vormen van complementaire geneeswijzen moeten gaan zoeken. Hoewel het aantal nieuwe yogascholen als paddenstoelen uit de grond schiet zijn de yogadocenten en -therapeuten nergens geregistreerd, waardoor de kwaliteit niet te controleren is. Een yogadocent die therapeutisch werkt hoort ook onder de BIG-wet te vallen en zou zich moeten laten registreren. Dat gebeurt blijkbaar niet, want bij navraag bij de bekende CAM-registratiebureaus worden yogatherapeuten niet als zodanig aangemeld. Ze zijn vogelvrij! Daarom ontstaan er in wellness- en sportscholen zoveel yogalessen. Iedereen kan het immers geven. Natuurlijk is het prima als mensen meer gaan bewegen, op wat voor manier dan ook. Maar voor de therapeutische toepassing van yoga is deze ontwikkeling jammer. Het leidt immers wel tot verbreding, maar zeker niet tot verdieping van yoga-therapie. En dat is jammer, want yoga heeft veel therapeutische kwaliteiten die zeker de moeite waard zijn om te gebruiken.

 

DELEN